Froebel jako odpowiedź na zróżnicowane potrzeby dzieci

Wszyscy znamy to z autopsji – Kasia z naszej grupy ma problemy z rozróżnianiem kolorów, Bartuś wykazuje trudności w klasyfikowaniu, z kolei Adamowi bardzo ciężko się skupić podczas zajęć – ma bardzo dużą potrzebę ruchu, a co za tym idzie problemy z koncentracją uwagi. Nauczyciel musi ogarnąć to wszystko – a gdzie w tym czas dla dzieci zdolnych, które zainteresowane są czytaniem czy też działaniami? 

Rozpoczynając pracę z programem „Dar Zabawy” oraz wprowadzając Dary w życie grupy, nie podejrzewałam na jak wielu poziomach mogą one wspierać rozwój dziecka. I nie mówię tu o zajęciach kierowanych – kiedy siedzimy w kole, czy też pracy w grupach zadaniowych – gdzie dziecko ma przydzieloną określoną czynność. Podczas pierwszych tygodni z uwagą obserwowałam zabawę swobodną dzieci – czy to z wykorzystaniem darów, czy z użyciem elementów z kącików badawczego, twórczego, gospodarczego.

Niezmiernie zaskoczył mnie fakt, jak rozwinęła się kreatywność dzieci podczas projektowania zabaw – wymyślają fabułę i zasady, które potem przenoszą na inne materiały zabawowe. Zwykła puszka pełna kamieni jest wspaniałym punktem wyjścia do długiej, i co wspaniałe, edukacyjnej zabawy. Przy stoliku odbywają się więc zawody z budowania wież z kamieni, przeliczanie ich, określanie wielkości, koloru, wagi. Każdy pomysł zostaje wykorzystany, a ja jako nauczyciel jedynie czuwam nad bezpieczeństwem dzieci podczas tego procesu, ewentualnie spełniając prośby dzieci – Czy możemy wziąć pojemniczek z wodą? Czy możemy pomalować kamienie kredkami i zagrać w grę?

Początkowo wydaje się, że przystosowując salę do pracy z programem, zrobi się w niej wielki bałagan. Tutaj wielki szok – wszelkie "przydasie" pochowane w szafkach - ozdobne nożyczki, dziurkacze, papiery, kulki, nakrętki, patyczki, kolorowe kartki, plastelinę, wagi, zlewki i wiele innych – wyjęłam i oddałam do dyspozycji dzieci. Przeciętnego nauczyciela by to przeraziło. I nie będę oszukiwać, dla mnie też było wyzwaniem. Jednak wystarczyło wprowadzenie jasnych zasad, a ujrzałam cały wachlarz wymyślonych i podejmowanych przez dzieci aktywności, które idealnie odpowiadają ich potrzebom. Właśnie w ten sposób Adaś, dla którego wyczynem było usiedzenie pięciu minut w kole, przez piętnaście minut układa wieże z patyczków, nazywając kolory, a Kasia siedzi obok i próbuje robić to samo. 

Obecnie do przedszkoli, czy też szkół trafiają dzieci z przeróżnymi trudnościami, potrzebujące indywidualnego podejścia i wielu dostosowań. Praca z całą grupą wymaga dużego nakładu pracy – a jeśli grupa jest zróżnicowana wiekowo – robi się jeszcze trudniej. Tu z pomocą przychodzą nauczycielowi i dzieciom Dary Froebla.

Dary są niczym innym jak ogromem możliwości. Od prostego układania, aż do tworzenia wymyślonego świata, pełnego symbolicznych figur. Zwróćcie kiedyś uwagę: dajcie dziecku cztery klocki i poproście o ułożenie – jedno z nich stworzy pionową wieżę, kolejne poziomy szereg, inne ułoży w podstawie trzy klocki, a ostatni klocek na szczyt... To właśnie tym jest dla mnie praca z Froeblem – możliwościami, poszukiwaniem rozwiązań. I nigdy nie określam jednego właściwego. Jeśli damy szansę dzieciom, zaobserwujemy jak dzień po dniu coraz bardziej otwierają się im głowy. 

Jakiś czas temu zaproponowałam dzieciom zabawę „Jak się tym bawić?” i pokazałam zwykłą, czerwoną piłeczkę. Dzieci po kolei mówiły jak można się nią bawić – oczywiście pierwszym skojarzeniem było toczenie. No ale co dalej? Podrzucanie, chowanie za plecy, odbijanie, podskakiwanie razem z piłką, przerzucanie z ręki do ręki… dzieci coraz śmielej opowiadały o swoich pomysłach. 

Podczas powtarzania podobnych ćwiczeń w dzieciach bardzo rozwinęła się kreatywność i umiejętność logicznego myślenia. O ile podczas pierwszego podejścia, dzieci miały problem z wymyśleniem czynności – takiej która się nie powtarza – to po pewnym czasie były w stanie podać dwa, trzy a nawet więcej rozwiązań. Czysta magia.

Żeby jednak wszystko się tak ułożyło, nie tylko dzieci muszą się otworzyć na nowe możliwości. Przede wszystkim nauczyciel. Ogranicza nas tylko wyobraźnia – dotyczy to zarówno dzieci jak i nauczycieli. 

Karolina Ciereszko

Przedszkole Niepubliczne Poziomka z Oddziałami Integracyjnymi w Białymstoku

Czytaj dalej »

Jak zafreblować rodzica? – czyli #akcjaintegracja

Podstawą procesu wychowawczo-edukacyjnego w pedagogice freblowskiej jest troska i szacunek do dziecka. Najważniejszą formą aktywności dzieci jest zabawa. Jest ona źródłem ich pierwszych doświadczeń. W sytuacjach dla nich naturalnych odkrywają i próbują zrozumieć otaczający ich świat. „Freblowskie przedszkola to miejsca w których dziecko w pełni rozwija swoją samodzielność, nie jest wyręczane przez nauczyciela, który stwarza warunki do bezpiecznego eksplorowania i poznawania otoczenia.” 

Freblowski nauczyciel jest towarzyszem dziecka w procesie edukacji, ale do współtowarzyszenia musi zaprosić również rodziców swoich wychowanków, aby wspólnie oddziaływać i odnieść edukacyjny sukces. 

Friedrich Froebel w głoszonych przez siebie poglądach traktuje dziecko i jego środowisko jako całość. „Wszystkie dzieci funkcjonują w rodzinach i innych grupach społecznych dlatego należy stwarzać odpowiednie warunki do rozwoju, na gruncie społecznym.” Pedagog w swoich założeniach kładzie bardzo duży nacisk na spójność oddziaływań i pozytywne relacje na linii dom rodzinny - przedszkole/szkoła. 

Analizując zadania zamieszczone w dokumentach z zakresu prawa oświatowego (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej) natrafiamy również  na zapisy dotyczące współdziałania nauczycieli z rodzicami, włączania ich w proces edukacyjny, który ma wpływać na harmonijny rozwój dzieci. 

Kiedy rozpoczyna się kolejny etap edukacji, w głowie rodziców pojawiają się pytania, na które szukają odpowiedzi. Każdy pragnie, aby jego dziecko było zaopiekowane edukacyjnie, dlatego możemy zaobserwować u nich wzmożoną ciekawość, dociekliwość, niepewność.  

Natomiast my jako nauczyciele poszukujemy dydaktycznych rozwiązań, które zastosowane w praktyce przyczynią się do zwiększenia jakości naszej edukacji, ale nie zatracą istoty okresu dziecięcego, ciekawości, zaangażowania i chęci zabawy.  

O pozytywach płynących z pedagogiki freblowskiej wiemy doskonale, jak więc zaprosić rodziców do zafreblowanego świata? Jak przekonać ich do walorów i korzyści płynących z oddziaływań edukacyjnych opartych o freblowski nurt pedagogiczny? Jak sprawić, aby nam zaufali?

Nasuwa się jedna słuszna odpowiedź…. Zabawa, doświadczanie, manipulowanie i wnioskowanie.

Poniżej kilka sposobów na pierwsze freblowskie spotkanie:

1. Podczas spotkania organizacyjnego opowiedzmy rodzicom o freblowskiej filozofii. Przybliżmy założenia, poglądy na wychowanie i edukację dziecka. Opowiedzmy o swoich przemyśleniach i sposobie realizacji treści. 

2. Zaprośmy rodziców do działania, czyli Froebel w praktyce. 

• Warsztaty – czyli spotkanie dla rodziców, podczas którego opowiadamy o freblowskiej wizji edukacyjnej, ale również zapraszamy rodziców do działania w oparciu o freblowskie dary. Tu sprawdzają się freblowskie kolorowe piłeczki:

Czerwona piłeczka po kole wędruje jak się dziś czujesz dopytuje?

Fioletowa piłeczka po kole wędruje czego chciałabyś/ chciałbyś się dowiedzieć o Froeblu dopytuje?

Śmiało możemy zaprosić rodziców do zabaw, które będziemy ubarwiać o merytoryczny komentarz:

Przed Państwem leżą dary 7, 8, 9, 10 używając ich spróbujcie namalować portret Waszych dzieci.

            

• Zebrania z rodzicami - elementy freblowskich darów możemy śmiało wpleść w zebrania z rodzicami:

→ Żółta piłeczka po kole wędruje czego oczekujesz od przedszkola dopytuje?

→ Słoik indywidualności - każdy rodzic wybiera sobie jeden element z freblowskiej mozaiki. Na środku koła w którym siedzą rodzice, stoi przezroczysty słoik. Po kolei rodzice wrzucają swój dar do słoika i mówią przy tym imię swojego dziecka i jego cechę. Warto po ostatniej osobie podsuwać zabawę zwracając uwagę na różnorodność jaka kryje się w słoiku. 
 

→ Skojarzenia – rodzic wybiera dowolny freblowski dar, kierując się skojarzeniem ze swoim dzieckiem. Uzasadni swój wybór, np. wybrałem piłeczkę, bo kojarzy mi się z lubiącą skakać na trampolinie Lenką.  

→ Przedszkole – każdy rodzic wybiera trzy dowolne dary. Tworzymy wspólny rysunek, np. przedszkole marzeń poprzez dokładanie elementów i nazywanie swoich działań. Możemy posłużyć się przezroczystym słoikiem do którego rodzice mogą wrzucać za „dary” – czyli swoje marzenia, prośby, oczekiwania związane z różnorodnymi tematami poruszanymi w przedszkolu. 

• Zajęcia otwarte – zajęcia edukacyjne, podczas których rodzic wciela się w rolę obserwatora i ma możliwość obserwować dziecko w działaniu. 

 

• Zajęcia twórcze – zajęcia podczas których współdziałamy, tworzymy. Spotkanie podczas którego rodzic jest aktywnym uczestnikiem i „bawi się” wspólnie ze swoim dzieckiem, towarzyszy mu w procesie dydaktycznym zacieśniając rodzinne więzi. 

 

Pamiętajmy, że na rozwój dziecka należy spojrzeć całościowo, rozważając wszystkie jego aspekty w kontekście środowiska bliższego (wewnętrznego) i dalszego (zewnętrznego). Relacja z domem rodzinnym powinna być spójna i zrozumiała, bo tylko wtedy daje nam nadzieję na skuteczność oddziaływań edukacyjno-wychowawczych. 

W artykule wykorzystano zdjęcia wykonywane podczas spotkań z rodzicami organizowanymi w Przedszkolu Publicznym nr 54 w Szczecinie. 

Czytaj dalej »

Tydzień bez zabawek – projekt Froebel

Pomysł przeprowadzenia tygodnia bez zabawek jest w moim przedszkolu powielany od kilku lat... Od kilku też lat za każdym razem w każdej grupie wygląda on inaczej – wszak jest to czas, który oddajemy do dyspozycji dzieci i ich kreatywności. 

Czym się jednak bawić skoro nie ma zabawek? Zwykle ten temat kojarzy się z przedmiotami z recyklingu (setki kubeczków po jogurtach, butelek PET, zakrętek, tektury, …) – materiału nigdy nie brakuje. Pomysłów, jak się okazuje, również nie brakuje – skoro można przeprowadzić taki „eksperyment” z dziećmi niejeden raz. 

Ja postanowiłam ugryźć ten temat z innej strony – nie będzie w sali zabawek – ale będą freblowskie dary!

Jestem fanką zagadek, escape roomów. Postanowiłam więc wprowadzić dzieci w ten nietypowy tydzień w równie nietypowy sposób. Zadałam dzieciom krótką zagadkę, która poprowadziła je do jednego z darów, w którym ukryta była kolejna zagadka oraz litera potrzebna do utworzenia hasła – i tak od zagadki do zagadki dzieci w końcu rozwiązały hasło, które pozwoliło nam rozpocząć cały tydzień freblowskich przygód.

Jakie zagadki czekały na dzieci? Jakie było hasło i co z nim później zrobiliśmy? Jak przygotować salę na tydzień bez zabawek? I w końcu – jak odnalazły się w tym projekcie dzieci? Zapraszam Was do dalszej części wpisu. Myślę, że uda mi się przekonać Was do spróbowania tego samego w swojej grupie!

PUDEŁKA ZAGADEK – freblowski escape room

Zaczyna się niewinne, zapraszam dzieci do wspólnej zabawy i mówię pierwszą zagadkę:

„W tym pudełeczku kolorów co nie miara

z każdego koloru jest piłeczek para…”

Oczywiście chodzi o DAR 1. Dzieci szukają go w sali, wspólnie otwierają. Znajdują jedną literę (1) (dowolną z wyrazu FROEBEL) oraz zadanie:

„Dwie piłeczki się pokłóciły

i już do pudełka nie wróciły.

Żadna się teraz odnaleźć nie może

znajdź parę piłeczek w zgubionym kolorze”

Choć piłeczki zwykle ułożone są w pudełku kolorami – wymieszałam je wcześniej, by delikatnie utrudnić zadanie. Dzieci zastanawiają się jakiej pary piłeczek brakuje i odnajdują je w sali. (Jeśli macie do dyspozycji więcej niż jeden dar 1 warto rozłożyć również inne kolory piłeczek luzem w sali).

Przy brakujących piłeczkach dzieci odnajdują kolejną literę (2) oraz zagadkę:

„Trzy różne figury w małym domku mieszkają

Dzieci już bardzo dobrze je znają.

Z bryłami do złożenia stelaż mały,

który do teatrzyków jest doskonały”

Dzieci odszukują w sali dar 2. W pudełku znajdują się: 2 kule, 2 walce, stelaż, 1 duży sześcian – i dla odmiany jeden mały sześcian z daru 3; ponadto kolejne litery (3 i 4) oraz zagadka umieszczona na dużym sześcianie:

„Sunął raz sześcian przez świat,

nagle patrzy – to jego mały brat.

Ale było ich przecież więcej!

Poszukaj ich domu jak najprędzej.”

Dzieci odszukują dar 3. Znajdują w niej 7 sześcianów, na których umieszczone są na jednej ścianie cyfry od 1 do 7, a symbole na drugiej ścianie. 

W pudełku jest również kolejna zagadka:

„Trochę ciężkie, twarde, drewniane,

ciekawe czym jest powypełniane.

gdzie są kule, sześciany i walce?

Zaraz nam będą potrzebne sprawne palce”

Chodzi oczywiście o dar 1.1. Dzieci znajdują w nim kolejną literę (5) i treść zabawy (każde dziecko bierze po jednej kuli, sześcianie i walcu, i wykonuje to co dzieje się w wierszyku):

"Kula, sześcian, walec – weź w ręce te figury,

Podnieś je teraz wysoko do góry.

A teraz na podłodze wylądują

I różne akrobacje popróbują:

<Wskoczył sześcian na kulę – Nie utrzymał się w ogóle.

Wskoczyła kula na walec, szło jej doskonale.

Walec stanął na sześcianie i stwierdził, że nie przestanie.

Sześcian na walcu się ustawił, przez chwilę dobrze się bawił.

Walec na kuli się kładł, lecz po chwili spadł.

Tak się figury wygłupiały, że aż się poobijały>

Więc zróbmy z nich korale.

lecz nie mamy sznurków wcale..

Poszukajcie daru ze sznurkami.

A co się wydarzy dowiecie się sami."

Dzieci odnajdują Dar 1.2. Znajduje się tam kolejna litera (6). Ku zdziwieniu dzieci nie ma tam żadnej karteczki z zadaniem. Na planszy jest za to przeplecione ze sznurka serce (lub inny dowolny symbol).

Różne dary oznaczone są w sali małymi karteczkami z różnymi symbolami (np. słońce, chmurka, fala, serce). Dzieci starają się same dojść do tego, że serce na planszy oznacza, że muszą znaleźć

dar z odpowiednim symbolem.

W ten sposób odnajdują tablicę (lub inny dowolny dar w którym ukryty będzie kod do rozwiązania zagadki – alfabet z przydzielonymi do każdej litery innym kształtem oraz ostatnia

litera (7)).

Ważne jest żeby dzieci same próbowały powiązać kod z wcześniejszymi sześcianami z daru 3.

Układając sześciany od 1 do 7 i odszyfrowując kolejne litery utworzą hasło FROEBEL! Radość nie do opisania!

Jak widzicie zadania nie są trudne! Dzieci świetnie radzą sobie z nimi – co z resztą widać na zdjęciach. Zagadki stworzone z wierszy nieocenionej Sylwii Kustosz, niektóre zmodyfikowane

przeze mnie na potrzebę zadań. Jest to luźna propozycja, którą łatwo rozszerzyć, zmodyfikować.

Myślę, że „Pudełka zagadek” to dobry sposób na rozpoczęcie freblowskiego tygodnia. Świetnie sprawdzi się również podczas świętowania kolejnych urodzin Froebla!

A co zrobicie dalej z tym hasłem? Zostawiam Wam dowolność, tu już można popłynąć z pomysłami. Ja pokażę Wam zadanie, które zrobiliśmy z dziećmi zaraz po utworzeniu hasła.

Po utworzeniu hasła FROEBEL poprosiłam dzieci, by namalowały Kolor-Symbol-Obraz (jest to rutyna Myślenia Krytycznego), który kojarzy im się z Froeblem. Zobaczcie co nam wyszło z tej aktywności.

Okazało się, że dzieci kojarzą Froebla głównie z kolorem drewna (pudełek) oraz z kolorem czarnym (tłumaczyły, że był ubrany na czarno na zdjęciu, które im kiedyś pokazywałam :D ).

Dla dzieci symbolem kojarzącym się z Froeblem były głównie figury, pudełka z darami lub wieża z sześcianu walca i kuli!

A na swoim obrazie dużo dzieci narysowały postać Froebla, głównie na tle natury! Bardzo rozczuliły mnie te prace.

Postanowiliśmy w końcu przygotować salę do tygodnia bez zabawek. Wynieśliśmy wszystkie zabawki, rozłożyliśmy dary Froebla i dary natury na półkach (dzięki uprzejmości innych grup

mieliśmy do dyspozycji więcej egzemplarzy darów). Co się działo przez cały tydzień? Zobaczcie sami do czego doprowadzać może dziecięca kreatywność, swoboda twórcza i współpraca.

TEATRZYKI – ulubiona aktywność tygodnia

FREBLOWSKIE GRY I ZABAWY autorstwa dzieci

ZAMKI, DOMY I INNE BUDOWLE czyli neverending story

Zachęcam każdego do tygodnia bez zabawek – zarówno tego z produktami z recyklingu, jak i tego tylko z Froeblem. Mimo, że korzystamy z darów Froebla codziennie okazało się to nowym, ciekawym i bardzo kreatywnym doświadczeniem. A jak zakończyliśmy ten tydzień? Freblowskim teleturniejem!

Ale o tym opowiem Wam już w kolejnym artykule...

Czytaj dalej »

Innowacja pedagogiczna a pedagogika F. Froebla

Innowacyjność – paradoksalnie – nie powinna dziś kojarzyć się w edukacji z czymś niespotykanym… Innowacyjność to kierunek, w jakim każdy nauczyciel powinien zmierzać, cel, do jakiego powinien dążyć, wizerunek, jaki powinien kreować…

Działania innowacyjne muszą stać się integralną częścią pedagogiki, praktyki edukacyjnej, wychowawczej, tym bardziej, że przepisy prawa oświatowego nam to zalecają i ułatwiają.

Dotychczas obowiązujące procedury zostały bardzo uproszczone i właściwie pozostawiają ogromną swobodę (ale i odpowiedzialność merytoryczną) dyrektorom i nauczycielom. Co to oznacza w praktyce i jakie zaszły zmiany?

• Zniesiono konieczność zgłaszania innowacji pedagogicznej kuratorowi oświaty i organowi prowadzącemu.

• Zniesiono wymagania formalne warunkujące rozpoczęcie działalności innowacyjnej.

Placówki zatem samodzielnie podejmują decyzję, jakie innowacje będą realizować. Nowe regulacje prawne dotyczące działalności innowacyjnej przeniesione zostały na poziom ustawy, tj. ustawy Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 60). Podkreśla się, że działalność innowacyjna jest integralnym elementem działalności szkoły/placówki, a poprzez zniesienie wymogów formalnych, warunkujących według dotychczas obowiązujących przepisów, realizację innowacji, ma wyzwolić kreatywność uczniów i nauczycieli.

Nie ma więc na co czekać, trzeba działać!

Pojawiają się na pewno pytania i wątpliwości dotyczące tematu, obszarów, rodzaju innowacji, jakie warto wprowadzać – to oczywiste. I na ratunek – ku wielowymiarowej inspiracji pędzi pedagogika F. Froebla.

Ale jeszcze chwilka o kwestiach teoretyczno – formalnych.

Z uwagi na to, że innowacje w edukacji można podzielić na: programowe, organizacyjne i metodyczne (lub mieszane, np. organizacyjno-metodyczne), mogą one dotyczyć m.in.:

• programów nauczania - zarówno w obrębie poszczególnych przedmiotów, jak i bloków przedmiotowych; można tworzyć programy autorskie,

• metod nauczania,

• oceniania uczniów,

• sposobów organizowania zajęć;

• relacji: uczeń-uczeń, uczeń-nauczyciel, nauczyciel-rodzic,

• rozwiązywania problemów wychowawczych,

• rozwijania kompetencji kluczowych,

• rozwiązywania i „stawiania czoła” nowym wyzwaniom edukacyjnym, wychowawczym, zjawiskom społecznym i wielu wielu innych.

Przechodząc zatem do praktyki: F. Froebel i jego koncepcja to doskonałe rozwiązanie. Dlaczego?

Po pierwsze – ze względu na materiał „dydaktyczny” – dary, który posłuży nam zarówno do rozwijania kreatywności, stymulowania myślenia symbolicznego, wspierania rozwoju mowy i komunikacji (tutaj przyda się na pewno „Rymuję i buduję – rymowanki i wiersze do darów” oraz „Od rozmowy do budowy – rymowane zabawy z darami” S. Kustosz, wyd. Froebel.pl), dostrzeganiu i rozwijaniu talentów matematycznych, konstrukcyjnych, twórczych, angażowania rodziców w życie grupy. 

Po drugie – ze względu na proponowaną organizację tzw. „zajęć dydaktycznych” jako spotkanie w porannym kole oraz pracę w grupach zabawowo-zadaniowych. Takie rozwiązanie to ewenement! Uczy dzieci współpracy, cierpliwości, planowania i podziału pracy, rozwija postawę badawczą, twórczą, uczy samodzielności i odpowiedzialności.

Po trzecie – ze względu na ogrom treści wykraczających poza podstawę programową, które zupełnie „mimochodem” zrealizujemy wykorzystując dary do codziennych zabaw, np. intuicje geometryczne, intuicje objętości, mnożenia, dzielenia, dostrzegania zjawiska symetrii, pojęcia brył (i innych skrupulatnie wskazanych w „Programie Wychowania Przedszkolnego Dar Zabawy” – B. Bilewicz – Kuźnia, S. Kustosz, K. Małek, wyd. Froebel.pl).

Po czwarte – stwarzając pole do organizowania niecodziennych zajęć dodatkowych związanych z programowaniem unplugged, planowaniem przestrzeni, projektowaniem wnętrz, architekturą (tak, tak – to wszystko można robić z darami!).

I tutaj mogłabym wymieniać jeszcze wiele, wiele więcej, ale żeby Was zainspirować i może trochę ułatwić przedstawię kilka pomysłów – tytułów i celów innowacji do realizowania z pedagogiką F. Froebla.

- Podróże z darami między zabytkami (rozwijanie wiedzy i zainteresowań otaczającym światem, wprowadzanie w świat kultury starożytnej, inspirowanie do porozumiewania się w języku np. angielskim itp.)

- Świat czuję, więc buduję (rozwijanie sprawności manualnych, rozwijanie zainteresowań architekturą, wdrażanie do planowania przestrzeni)

- Bezpośrednio, a nie zdalnie – programuję odpowiedzialnie (kształtowanie postawy odpowiedzialności i bezpieczeństwa wobec technologii, rozwijanie kompetencji informatycznych, wdrażanie do konstruowania gier logicznych).

- Puk, puk – kto to puka? Prawdziwa sztuka (stwarzanie okazji do aktywnego odbioru dzieł sztuki, rozwijanie kreatywności, poczucia estetyki, stymulowanie myślenia symbolicznego, abstrakcyjnego, wdrażanie do aktywnego korzystania z dóbr kultury).

- Mogę i chcę więcej – rozwijamy talenty dziecięce (rozwijanie preorientacji zawodowej, budowanie wiary we własne siły, rozwijanie zainteresowań).

Jeśli już zaczynają przychodzić Wam do głowy pomysły na innowacje w placówkach, to notujcie skrupulatnie, a gdy już wszystko się wyklaruje, w kilku prostych krokach wprowadź zmiany w życie.

Krok 1

Zgłoś dyrektorowi w formie pisemnej chęć wdrożenia innowacji. Zgłoszenie powinno zawierać: nazwę (tytuł) innowacji pedagogicznej, miejsce realizacji innowacji, rodzaj rozwiązań, jakich innowacja dotyczy (programowe, metodyczne, organizacyjne), termin realizacji innowacji pedagogicznej (data rozpoczęcia i termin zakończenia innowacji), oddział/oddziały lub grupę/grupy uczniów, które będą objęte działaniami innowacyjnymi, opis innowacji – schemat (nie ma obowiązującego wzoru) opisu poniżej:

1. Tytuł innowacji (kilka proponowałam wcześniej).

2. Rodzaj innowacji (np. programowa, metodyczna, organizacyjna, mieszana).

3. Autor/autorzy.

4. Termin realizacji innowacji (rok szkolny, cykl kształcenia).

5. Czas trwania – określenie daty rozpoczęcia i zakończenia.

6. Uczniowie objęci innowacją (oddział, oddziały, grupy uczniów).

7. Szczegółowe założenia innowacji (uzasadnienie potrzeby wprowadzenia zmian, określenie, co jest nowatorskim działaniem w opracowanej innowacji w odniesieniu do dotychczasowego procesu edukacyjnego, cele ogólne, cele szczegółowe, spodziewane efekty).

8. Zwięzły opis:

• treści edukacyjnych,

• organizacji przebiegu innowacji,

• metod.

9. Niezbędne warunki do osiągnięcia założonych celów innowacji (to, co wymaga jakiejś zmiany zanim rozpoczniemy innowację np. organizacja przestrzeni).

10. Sposoby ewaluacji (terminy, metody, narzędzia, sposób przedstawienia i wykorzystania wyników).

11. Załączniki:

• np. scenariusze spotkań, autorskie karty pracy, ankiety ewaluacyjne.

12. Bibliografia.

Krok 2

Jeśli, a na pewno tak będzie, innowacja spełnia warunki, jest zasadna, celowa, mówiąc wprost – trafiona, dyrektor zatwierdza ją do realizacji. Pamiętaj, że dyrektor może skonsultować pomysł innowacji z innym ekspertem, np. metodykiem. Możesz go uprzedzić dołączając do dokumentacji z kroku 1 np. opinię metodyka.

Krok 3

Pozostaje tylko przedstawić innowację na posiedzeniu rady pedagogicznej, by ta podjęła uchwałę o jej wprowadzeniu.

I do dzieła!

Czytaj dalej »

Zastępstwo? Sprawdzony sposób, czyli freblowskie dary!

Pracujemy z przedszkolakami, a przedszkole staje się drugim domem nie tylko dla dzieci, ale także dla zakręconych, aktywnych, pełnych pasji nauczycielek. Nie mówimy „przedszkolanek”... Nie, nie! Choć rodzice jeszcze czasem tak o nas mówią.

Znamy dzieciaki ze swojej grupy, często wiemy o nich więcej niż ich rodzice. Mawiamy „nasze” dzieci, „nasza” grupa, „moje” dziecko, itd. Przychodzimy do swojej sali, swoich pomocy, swoich różnorodnych zajęć z naszymi dziećmi. Czasem mamy plany, ale znacznie częściej podążamy za naszymi skarbami i np.: jemy hamburgery, przeliczamy je, porównujemy…  Tak było u nas, gdy Oliwier częstował hamburgerami po 15 zł za sztukę, a jego koleżanka, która chciała bardziej się „przypodobać” rozdawała je gratis… 

Sytuacja wygląda zupełnie inaczej gdy idziemy na zastępstwo. Jeśli dobrze znamy dzieci, to znamy ich możliwości, słabe i mocne strony grupy. Czasem jednak nie znamy nawet imion, nie mówiąc o czyhających „pułapkach – urwisach” lub bardzo nieśmiałych geniuszach.

Ja mam najczęściej jedno, wielokrotnie sprawdzone rozwiązanie: dary Froebla i odpowiednio zorganizowana przestrzeń, by każde dziecko miało możliwość w swoim tempie bawić się i pracować.

Oczywiście ważna jest cała oprawa zajęć, wszystkie elementy wstępu, ruchu, integracji itd. Główne zadanie jednak to praca z darami. Dostosowujemy się do aktualnej tematyki lub inspirujemy czymś co grupę poruszy, np. zastępstwo z zerówce – tworzyliśmy kwiaty na Dzień Kobiet. 

Każde dziecko dostaje pudełko z losowo wziętym darem, dumnie niesie je do sali gimnastycznej, tam każdy dostaje wielki karton (indywidualny dywanik) i… tutaj pierwsza wątpliwość dzieci, które rzadko pracują z darami: Czy bierzemy dary tylko ze swojego pudełka? 

Rozpoczynamy pracę po dokładnym wyjaśnieniu wszystkich zasad:

- dary lubią ciszę, 

- korzystamy absolutnie ze wszystkich darów, jeśli mamy taką ochotę, 

- pracujemy spokojnie, by swoją energią nie zniszczyć pracy kolegi lub koleżanki.

Rozpoczyna się najpiękniejszy czas twórczego myślenia, działania. Każde dziecko pracuje w swoim tempie, każde dziecko patrzy z dumą na kolejne elementy pracy, czasem co chwilę prosi nauczycielkę lub kolegę o docenienie, czasem w skupieniu tworzy nie odzywając się prawie wcale.  Niektórzy zaczynają od podpisu darami… A inni od kręcenia się na wolnej podłodze. Większość jednak tworzy, tworzy, tworzy.

Każde dziecko odnosi sukces, każda praca jest wyjątkowa, nie ma presji bycia słabszym, gorszym – ponieważ wszyscy sami decydują co stworzą.

Skoro tak długo tworzymy dzieło – to nie można go zniszczyć… trzeba go pokazać innym… Zawsze zapraszamy inne grupy lub panią dyrektor do obejrzenia prac, a dodatkowym elementem utrwalenia piękna dzieł jest oczywiście fotografia, potem pokazywana rodzicom.

W ten sposób ¾ zajęć jest za nami – sprzątanie to równie ważny element jak praca. Każdy dar ma swój domek, każdy chce wrócić do pudełka, żaden nie lubi być rzucany czy zamieniony z innym. Sprzątamy swoje, odnosimy karton (dywanik) i pomagamy innym. Starannie zamykamy pudełka i delikatnie odnosimy je na miejsce.

Język darów, tak jak język muzyki, jest uniwersalny – nie znając dobrze dzieci, gdy jesteśmy na zastępstwie darami możemy wyczarować atmosferę niepowtarzalną, motywującą do tworzenia.

Czy to procentuje? 

Oczywiście, dziś znowu miałam u siebie kilkoro tamtych zerówkowiczów.

- Kochani możemy się bawić.

- A możemy wziąć dary? 

- Oczywiście, pamiętajcie o zasadach.

Powstał obraz sportowców wspinających się na szczyty górskie.

Powstał jakby symboliczny obraz – nasze dzieci nieustannie zdobywają kolejne szczyty. I tak dzień po dniu przyczyniamy się do rozwoju wszystkich kompetencji kluczowych u naszych wychowanków.

Czytaj dalej »

MOŻEMY SPAĆ SPOKOJNIE – KOMPETENCJE KLUCZOWE WE FREBLOWSKIM PRZEDSZKOLU

Każdy nauczyciel, także nauczyciel wychowania przedszkolnego, zobowiązany jest do realizowania Kompetencji Kluczowych. Zazwyczaj nauczyciele borykają się z koniecznością godzenia codziennych zajęć z realizacją owych kompetencji.

Nauczyciele pracujący w nurcie pedagogiki freblowskiej mogą spać spokojnie, bowiem to podejście do pracy z dzieckiem gwarantuje realizację Kompetencji Kluczowych niejako przy okazji.

Jest to kolejny dowód na to, iż pedagogika freblowska to dobra droga edukacji małego dziecka. W tabeli poniżej przedstawiam zestawienie Kompetencji Kluczowych oraz przykładowe działania w przedszkolu, które realizują każdą z nich.*

Kompetencje Kluczowe	Założenia	Przykładowe działania w przedszkolu
Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji	Zakładają zdolność skutecznego komunikowania się i porozumiewania się z innymi osobami we właściwy i kreatywny sposób.           Umiejętność rozumienia i tworzenia informacji to zdolność identyfikowania, rozumienia, wyrażania, tworzenia i inter­pretowania pojęć, uczuć, faktów i opinii w mowie i piśmie, przy wykorzystaniu obrazów, dźwięków i materiałów cyfro­wych we wszystkich dziedzinach i kontekstach.	Praca w grupach zabawowo – zadaniowych Zabawa z darami – kreatywna komunikacja
Kompetencje w zakresie wielojęzyczności	Kompetencje te określają zdolność do prawidłowego i skutecznego korzystania z różnych języków w celu porozumiewania się. Dzięki  nim dziecko będzie posługiwało się bez skrępowania językiem obcym, będzie również prawidłowo posługiwało się językiem ojczystym.	Wplatanie rymowanek w j. angielskim. Doskonalenie wypowiedzi w języku ojczystym, poprzez wysłuchiwanie dzieci. Czas, który dajemy dziecku, by tworzyło na miarę swoich możliwości oraz opowiedziało o tym.
Kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii	Kompetencje matematyczne to zdolność rozwijania i wykorzystywania myślenia i postrzegania matematycznego do rozwiązywania problemów w codziennych sytuacjach. Kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych dotyczą zdolności i chęci wyjaśniania świata przyrody z wykorzystaniem istniejącego zasobu wiedzy i stosowanych metod, w tym obserwacji i eksperymentów, w celu formułowania pytań i wyciągania wniosków opartych na dowodach.	Realizacja zabaw zgodnie z Dziecięcą Matematyką E. Gruszczyk - Kolczyńskiej. Zabawy z darami budują intuicje matematyczne. Wykorzystywanie zabaw z Kartami Liczbowymi. Korzystanie z kart z segregatorów, nawet podczas zabawy swobodnej. Zabawy w grupach zabawowo-zadaniowych, zwłaszcza w grupie badawczej realizują kompetencje technologii i inżynierii.
Kompetencje cyfrowe	Kompetencje cyfrowe obejmują pewne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z technologii cyfrowych i interesowanie się nimi do celów uczenia się, pracy i udziału w społeczeństwie. Obejmują one umiejętność korzystania z informacji i danych.	Zabawy z dziećmi w oparciu o książkę "Przygotowanie do programowania. Gry logiczne i ćwiczenia unplugged z darami Froebla", A.Kwapiszewska-Wolska, B. Bałdyga, N. Walter, Froebel.pl Sp. z o.o., Lublin 2019. Dzięki nim dzieci uczą się jakie korzyści można czerpać z postępu cywilizacji.  Kreatywność powstanie w głowie, podczas zabaw na dywanie, później można przenieść to na program czy realizację gry komputerowej.
Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się	Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się to zdolność do autorefleksji, skutecznego zarządza­nia czasem i informacjami, konstruktywnej pracy z innymi osobami, zachowania odporności oraz zarządzania własnym uczeniem się i karierą zawodową.	Organizacja freblowskiego dnia w przedszkolu, podmiotowe traktowanie każdego dziecka, możliwość doboru zabaw, które rozwijają, każde dziecko. Współpraca w grupach, samodzielna eksploracja świata dzięki odpowiedniemu wyposażeniu kącików zabawowo – zadaniowych.
Kompetencje obywatelskie	Kompetencje obywatelskie to zdolność działania jako odpowiedzialni obywatele oraz pełnego uczestnictwa w życiu obywatelskim i społecznym.	Organizowanie różnych zbiórek w przedszkolu. Wspólne decydowanie o doborze zabawy, organizowanie sytuacji, w których dzieci głosują i decyduje większość. Praca w grupach zabawowo – zadaniowych, nauka umiejętności kompromisu, podejmowania wspólnych decyzji jako grupa, rozumienie, że każdy głos się liczy.
Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości	Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości to między innymi zdolność wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartość dla innych osób.  Przedsiębiorczość opiera się na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, podejmowaniu inicjatywy.	Zabawy, które pozwalają samodzielnie tworzyć dziecku, dzięki nim dziecko staje się kreatywne, ale także wyciąga wnioski, które wykorzystuje w przyszłości. Wspólne planowanie z dziećmi organizacji dnia, wycieczki. Wspólne rozwiązywanie sytuacji problemowych, poszukiwanie rozwiązań razem z dziećmi.
Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej	Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej obejmują rozumienie sposobów kreatywnego wyrażania i komunikowania pomysłów i znaczeń w różnych kulturach, za pomocą różnych rodzajów sztuki i innych form kulturalnych, oraz poszanowanie dla tego procesu.  Obejmują one angażowanie się w rozumienie, rozwijanie i wyrażanie własnych pomysłów oraz odczuwanie swojego miejsca lub roli w społeczeństwie na wiele różnych sposobów i w wielu kontekstach.	Wykorzystanie teatrzyków stolikowych podczas zajęć oraz zachęcanie dzieci do organizowania teatrzyków samodzielnie. Możliwość układania obrazów z freblowskich darów. Opowiadanie o pracy innych dzieci, bez krytyki, z poszanowaniem twórczości drugiej osoby. Udział w konkursach. Zabawy muzyczno – rytmiczne z darami Froebla. Interpretacja muzyki z wykorzystaniem darów.

---

* Na podstawie Zaleceń Rady Europy z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie

Czytaj dalej »