Jak freblować i nie zwariować? Sposoby na wypalenie

Wielkimi krokami zbliża się koniec roku szkolnego. Czas podsumowań i refleksji. Czas domykania projektów, sprawozdań, sporządzania dokumentacji. W głowie niejednej nauczycielki i niejednego nauczyciela piętrzą się w głowie pytania. Jak minął ten czas? Czy zrealizowałam/łem wszystkie swoje założenia? Czy moi uczniowie/ wychowankowie kończą ten rok z nowymi umiejętnościami i dostateczną wiedzą? Tak, koniec roku szkolnego to pracowity okres w zawodzie nauczyciela. Jest to też czas kiedy w głowach wielu z nas kołacze się myśl – MAM DOŚĆ! Jesteśmy przepracowani, przebodźcowani, zmęczeni. Dziś przychodzę do was niejako z pocieszeniem.

Jeśli czujesz się zmęczona/ny, wypalona/ny, nie widzisz sensu w tym co robisz i masz ochotę rzucić nauczanie w tej chwili to pamiętaj, że nie jesteś w tym sam/a. Mnie swego czasu pomogły dwa zdania wypowiedziane przez moją przyjaciółkę (również nauczycielkę): „Każdy tak ma” i „To minie”. 

Czasem tyle właśnie wystarczy. Bo o ile bardziej czujemy się źle kiedy myślimy, że jesteśmy samotni w swojej beznadziei. Kiedy myślimy, że wszyscy wokół są pozytywnie nastawieni, mają mnóstwo energii i zapału do pracy z dziećmi... Tylko ja nie mam już sił? To znaczy, że ZE MNĄ jest coś nie tak i nie jestem prawdziwym nauczycielką/ nauczycielem z pasją...

Jeśli choć raz poczułaś/łeś, że wypalenie zawodowe zagląda do twojej sali, ukradkiem zagląda przez okno i próbuje podciąć Ci skrzydła pozwól, że dziś ja będę Twoją przyjaciółką i powiem: „Każdy tak ma” i „To minie”. 

Osobiście nie raz czułam, że to co robię nie ma sensu, że inni robią to lepiej, że nie mam już sił. Dlatego dziś postanowiłam podzielić się z Wami moimi sposobami na tego potwora zwanego wypaleniem. Zanim zacznę, wspomnę tylko, że nie jestem psychologiem, nie jestem ekspertem. Jednak z wypaleniem i jego następstwami spotkałam się już w swojej karierze nie raz, zarówno u siebie, jak i u innych. Przez lata pracy z dziećmi wypracowałam kilka strategii, które pomagają mi w trudnych chwilach. Potraktuj więc ten artykuł jako luźną poradę od koleżanki po fachu, nie specjalistyczną pomoc. I pamiętaj, czasem warto wybrać się do eksperta, by poradzić sobie z problemem. 

Po pierwsze - ODPOCZNIJ

Często negatywne emocje są skutkiem zwykłego przemęczenia. Natłok projektów, dokumentów, zebrań, konkursów i zajęć dodatkowych może przyprawić o zawrót głowy. Dodatkowo wiadomości od rodziców, ciągłe pytania dzieci, hałas na przerwach lub w salach przedszkolnych, a pięć minut przed wyjściem z pracy przypomnienie o oddaniu sprawozdania. Za dużo na raz i brak regeneracji. Nasz mózg potrzebuje chwili oddechu. Jeśli dociera do niego za dużo sygnałów, przeciąża się jak komputer i nie działa poprawnie. W związku z tym mój pierwszy pomysł – ZAPLANUJ odpoczynek. Zaplanuj go – wpisz w kalendarz tak samo jak wpisujesz terminy wysłania prac konkursowych czy zebrania. Zaplanuj to już dziś i wybierz ulubioną formę spędzania wolnego czasu. 

Po drugie – NIE ZAPOMNIJ

Przyklej na ścianie rysunek, który dostałaś/łeś od dziecka. Jeśli uczysz w przedszkolu tak jak ja, zapewne masz takich dzieł niezły stosik. Dzieci obdarowują nas rysunkami, z uśmiechem przybiegają, wręczają – to dla Pani. Zapamiętaj ten uśmiech, przyklej rysunek na ścianie i przypomnij sobie jak Jaś czy Zosia starali się dla Ciebie. Jak doceniają to wszystko co dla nich robisz. Oni nie wiedzą jaki był plan. Nie wiedzą, że nie przeprowadziłaś/łeś wszystkich zabaw, że zapomniałaś/łeś wziąć z domu potrzebnych materiałów i nie zrobią dziś kosmosu w słoiku. Oni widzą, że wysłuchujesz ich kiedy chcą się z czymś podzielić. Że opatrujesz podrapane kolano i przykładasz lód na siniaki. Że przytulasz kiedy tęsknią za rodzicami. Że służysz radą kiedy kłócą się o zabawkę. Kiedy ich wspierasz w momencie wykonywania trudnego zadania. To jest dla nich ważne! Że jesteś kiedy Cię potrzebują. I odwdzięczają się tak jak potrafią – rysują kwiaty, słońce i tęczę. 

Po trzecie – POROZMAWIAJ

Rozmowa. Po prostu. Porozmawiaj z kimś o tym jak się czujesz. Może to będzie koleżanka z pracy, mąż, żona, mama, tata. Wyrzuć z siebie wszystko o czym myślisz. Obiecuję, poczujesz się lżej. Jeśli nie chcesz/ nie potrzebujesz rozmowy – napisz. Działa tak samo – wiem bo sprawdziłam ;)

Po czwarte – PAMIĘTAJ DOBRE SŁOWA 

Przypomnij sobie o tych wszystkich miłych słowach, które usłyszałaś/łeś na swój temat od rodziców swoich wychowanków. Jestem pewna, że jest ich wiele. Kiedy wspaniale zorganizowałaś/łeś uroczystość szkolną/ przedszkolną. Kiedy przygotowałaś/łeś dzieci do konkursu. Kiedy wsparłaś/łeś rodzica w trudnej sytuacji. Kiedy żegnałaś się/żegnałeś się z grupą/ klasą. Nie rzadko, w momentach zwątpienia skupiamy się na tym co złe, co negatywne. Jakbyśmy sami szukali w swojej pamięci, myślach potwierdzenia, że jesteśmy beznadziejni. To tylko myśli! Można nimi sterować. Zamiast przypominać sobie wszystkie nasze błędy (zapewniam, wszyscy je popełniamy) pomyśl o mnóstwie uśmiechów i miłych słów. Teraz!

Po piąte  – ZWOLNIJ

Czasem zdarza mi się zapętlić we własnych planach. Mam ambicję zrobić fantastyczne zajęcia, po których dzieci będą zachwycone. Przygotowaniom i planowaniu poświęcam wiele godzin, odwiedzam sklepy w okolicy, żeby dokupić potrzebne pomoce. Tempo, już i tak szybkie, podkręca moc kiedy trzeba jeszcze zrobić dobrze wykadrowane zdjęcia i wysłać fotorelację na media społecznościowe. Kiedy czujemy się wypaleni warto czasem zmniejszyć tempo. Zrealizować krótsze, mniej skomplikowane zajęcia i pozwolić sobie na więcej swobody. Kiedy mam gorszy dzień spędzam więcej czasu na rozmowach z dziećmi. Siadamy wtedy razem wśród klocków. Ja pytam co u nich słychać, oni opowiadają o babeczkach babci Basi, jeździe na rolkach z tatą, nowych zabawkach, świecących butach, kotkach, które podrapały rączki i czytaniu nowej książeczki z mamą. To ładuje baterie! To pozwala nam przypomnieć dla kogo tam jesteśmy i że dzieciom nie zawsze trzeba fajerwerków. Wystarczy chwila na relacje. 

Mam nadzieję, że moje pomysły przydadzą Ci się w chwilach zwątpienia. Pamiętaj, to tylko chwila. 

Niezależnie od tego co myślisz – JESTEŚ WYJĄTKOWA / WYJĄTKOWY. 

Pracujesz z drugim, małym człowiekiem. To nie jest łatwa praca. Ale tak jak wspierasz dzieci, pozwalasz im doświadczać, obserwujesz jak się rozwijają, nie zapominaj o sobie. Wspieraj się, dbaj o siebie, doświadczaj dobrych i złych momentów, obserwuj jak rośniesz i się rozwijasz, bo nie ma sytuacji bez wyjścia. Jeśli potrzebujesz -  odpocznij, zwolnij, zrób przerwę. Potem wróć i rób dalej swoje, bo robisz to dobrze! 

Dajcie znać czy Was też dopadają czasem chwile zwątpienia i jak Wy sobie z tym radzicie. Tymczasem ściskam Was gorąco i życzę pogodności! 

Czytaj dalej »

Freblowskie docenianie, czyli pomysły na zakończenie roku (przed)szkolnego

Za kilka dni czeka nas zakończenie roku szkolnego i przedszkolnego, do czego trwają już zapewne wielkie przygotowania. O ile przedszkola zwolnione są z konieczności oceniania swoich podopiecznych, o tyle szkoły są do tego zobowiązane. Celem oceniania jest monitorowanie postępów w nauce, a te niejednokrotnie przychodzą uczniom z niemałym trudem.

Jak zatem docenić ich wysiłek, wkład pracy, zaangażowanie? Jak pokazać tym, którzy nie mają wysokich wyników w nauce, że też są w czymś dobrzy, wartościowi, że widzimy w nich potencjał? Możemy to zrobić na kilka sposobów, które prezentuję poniżej. 

Listy do uczniów

Ostatnio modne, a nawet pożądane stały się listy wychowawców do swoich uczniów. Wiele firm – także tych „edukacyjnych” – oferuje za mniejszą lub większą opłatą gotowe teksty do druku lub ewentualnej personalizacji. O ile sama idea listów do uczniów jest bardzo dobra w swym zamyśle, o tyle dawanie takich samych tekstów wszystkim uczniom uważam za niezbyt dobry pomysł. Przecież każdy uczeń jest inny, wyjątkowy, niepowtarzalny i te listy powinny to właśnie w nich podkreślać! Zamiast tego samego listu do dwudziestuparu uczniów, proponuję jeden, ale do wszystkich i przede wszystkim powinien to być tekst pisany przez wychowawcę, bez sztampowych, sztucznych ogólników, a obfitujący w zabawne sytuacje, ciekawe anegdoty czy ważniejsze wydarzenia z życia klasy/grupy, które podkreślą przynależność wszystkich uczniów/przedszkolaków do zespołu. 

SMS, czyli Słowa Mają Siłę

Mówią, że słowa mają moc, ja jednak uważam, że mają one swoją swoją siłę! Dlatego warto, a nawet trzeba budować naszych podopiecznych i wychowanków właśnie nimi. Jeśli któraś z nas nie ma polotu, czasu albo pomysłu na pisanie długich listów do swoich uczniów, to może warto im wysłać takiego krótkiego SMS-a? Nie, nie mówię tu o wysyłaniu wiadomości tekstowej „na telefon”, a raczej o napisaniu krótkiej wiadomości na jakimś bileciku dołączonym do upominku, czy np. własnoręcznie wykonanej zakładki do książki. Zasada jest tu prosta, nie liczy się ilość słów, a ich jakość (czyt. przekaz) – najlepiej osobisty. 

 

MMS, Moje Miłe Słowa

Innym sposobem na powiedzenie swoim uczniom tego, o czym chcielibyśmy, aby zawsze pamiętali są Miłe Słowa. Swój autorski pomysł wykorzystałam w czasie pandemii w klasie trzeciej, kiedy chciałam dać swoim uczniom prezent świąteczny, a jednocześnie zadbać o ich poczucie przynależności do zespołu klasowego i pokazać wartość każdego z nich. Poprosiłam zatem swoich uczniów o napisanie jednego miłego zdania o każdej osobie z naszej klasy, a następnie zebrałam wszystkie wypowiedzi na temat danej osoby i każdej zrobiłam plakat, który 6 grudnia do niej poprzez MS Teams wysłałam. Był to niezwykle wzruszający prezent, który bardzo dowartościował niektórych z moich uczniów. Może warto wykorzystać go również na koniec roku szkolnego albo na zakończenie przedszkola jako pamiątkę od kolegów i koleżanek z grupy?

Gdyby jednak mimo wszystko ktoś szukał czegoś gotowego, a zarazem wyjątkowego, to mam propozycję dla szkół i przedszkoli w iście freblowskim wydaniu. Chodzi mi tu o:

Freblowskie aforyzmy

Czy pamiętacie wierszyk Sylwii Kustosz z pozycji „Buduję i rymuję” o bryłach z daru 2? 

"Kula, sześcian i walec kiedyś się spotkali,

w jednym do domku zamieszkali.

Chociaż różnią się od siebie,

razem jest im tak, jak w niebie." 

On mi bardzo przypomina każdy zespół klasowy czy grupowy. 

W każdym takim „pudełku” mamy różne bryły: kule, walce i sześciany, które trochę się różnią, ale posiadają jakieś cechy wspólne i na co dzień współdziałają ze sobą. Można zatem porównać dzieci do tych brył w postaci informacji zwrotnej, przekazując im to, co w nich najbardziej wartościowe, np. 

Te oraz inne freblowskie aforyzmy można wykorzystać na zakończenie roku szkolnego jako cytaty na dedykacjach do książek albo dyplomach. Poniżej przedstawiam przykładowe, które mogą was zainspirować do napisania własnych. 

Kolorowe paski, czyli idea promowania wyjątkowości

"Światło rozszczepia się na wszystkie kolory tęczy. I światło edukacji domaga się rozszczepienia na wszystkie kolory." 

Przemek Staroń – psycholog i nauczyciel

Czy tylko uczniowie z najwyższą średnią muszą dostawać świadectwa z czerwonym paskiem? Zdecydowanie nie! A to za sprawą Pani Wioletty Matusiak, która w 2019 r. podczas inauguracji zakończenia roku szkolnego była świadkiem rozmowy 7-letniego Maksymiliana i jego mamy. Chłopiec pytał mamę, co to znaczy „świadectwo z czerwonym paskiem”, a kiedy ta mu wytłumaczyła, że to za osiągnięcia w nauce, on uznał, że wolałby dostać świadectwo z niebieskim paskiem. W trakcie rozmowy z chłopcem pani Wioletta ustaliła, że pasek niebieski mógłby być za osiągnięcia sportowe, a zielony dla badaczy Ziemi i kosmosu. Swoje przemyślenia i pomysł opisała tuż po powrocie do domu na swoim profilu: „Warsztaty dla oświaty”. Tak zaczęła się akcja „pasek dla każdego ucznia/uczennicy”, do której można jak co roku dołączyć. 

Na stronie https://autorskapracowniae.wixsite.com/pasekdlakazdego można pobrać paski do druku, które następnie nakłada się na świadectwo. Paski występują w sześciu kolorach: zielonym, niebieskim, żółtym, różowym, fioletowym i pomarańczowym. Każdej barwie odpowiadają inne talenty i zdolności, które każdy z naszych uczniów posiada. Warto je dostrzec i rozwijać! 

Kolorowe piłeczki – wariant przedszkolny

Przedszkolaki zamiast świadectw mogą dostać dyplomy w określonym kolorze (tu sprawdzą się świetnie przedstawione wyżej aforyzmy freblowskie), a najbardziej kreatywne przedszkolne nauczycielki może zorganizują nawet galę wręczenia kolorowych piłeczek? 

Mogłoby to być np. przedszkolne święto talentów – uroczystość, podczas której każde dziecko poczuje się docenione i wyjątkowe. 

Tu z kolei można wykorzystać wierszyk Sylwii Kustosz w nieco zmodyfikowanej formie, np.: „Dwanaście piłeczek w pudełeczku śpi, czerwoną piłeczkę za dobre maniery dostaniesz Kasiu Ty!” albo „Dwanaście piłeczek w pudełeczku mamy, wszystkim je rozdamy. Każdy talent skrywa w sobie, piłeczka w danym kolorze, oznajmi go wybranej osobie”.

To oczywiście tylko propozycje i inspiracje, a wy możecie je dowolnie modyfikować, dostosowując do swoich potrzeb i możliwości. Pamiętajcie jednak, że dzieci potrzebują czuć się docenione i ważne, i że to właśnie my – nauczyciele – możemy i powinniśmy dawać im to poczucie jak najczęściej.

Materiały i pomysły wykorzystane w artykule pochodzą z mojego wystąpienia nt. ”Podsumowania i planowania – co trzeba docenić, a co warto zmienić” podczas konferencji zorganizowanej przez Froebel.pl pn. „Ostatnia prosta – efektywne i kreatywne sposoby, by dotrwać do wakacji” (13.05.2023).

Czytaj dalej »

„O co chodzi z tym błędem?” – historia prawdziwa

Muszę, bo się uduszę… opowiedzieć Wam historię z życia wziętą. Tak się ciekawie złożyło w moim życiu, że stałam się ostatnio mini doradcą moich koleżanek, które studiują na kierunku edukacja wczesnoszkolna i przedszkolna. Niezwykle ciekawe doświadczenie, taka powtórka jest bardzo dobra. 

Jedna z moich „podopiecznych” zadzwoniła ostatnio:

- Analiza tekstu pisanego przez dziecko! Skąd ja to wezmę?

No właśnie, skąd student ma wziąć próbkę tekstu dziecka do analizy? Szkoły zamknięte,  w rodzinie jak na złość żadnego ucznia, u sąsiadów też. Ciężka sprawa. Pomyślałam, pomyślałam… Trzeba zadzwonić do Basi (koleżanka – nauczycielka). Basia ratuje, bo nie tylko jest nauczycielką, ale też mamą trzecioklasistki. Wysyła kilka tekstów.

Wybór dokonany, czas się wziąć do pracy. Studentka analizuje tekst zgodnie z punktami podanymi przez wykładowcę, ja podrzucam pomysły. Idzie całkiem gładko, bo tekst jest dobrze napisany, czytelny, kształtne literki mieszczą się w linijkach, błędów nie ma, znaki przestankowe są. No, ideał po prostu. Powoli zbliżamy się już do końca, gdy koleżanka mówi, że nie może być tak wszystko pięknie, że musimy znaleźć jakiś błąd, musi być coś nie tak.

Patrzę na nią ze zdziwieniem i pytam:

- Dlaczego musimy napisać, że coś jest źle? Jeśli jest dobrze?

Ona na to, że musi być coś źle, trzeba znaleźć błąd, bo praca nie będzie dobra.

Moje zdziwienie rośnie jeszcze bardziej. Próbuję ją przekonać, że nie możemy wykazać nieprawidłowości, jeśli jej nie ma... Do czego mamy się przyczepić? Ona nadal ma wątpliwości. Jest przekonana, że praca nie zostanie dobrze oceniona. 

Byłam w szoku i zaczęłam się zastanawiać: Czy błąd jest najważniejszy w edukacji? Czy zadaniem nauczyciela jest znalezienie i wykazanie błędu, bo bez tego uczeń się nie nauczy? Czy tak są przygotowywani do pracy studenci – przyszli nauczyciele? Mam nadzieję, że nie... 

Otwieram dyskusję dotyczącą kultury błędu, a może lepiej powiedzieć „kultu błędu”. Co myślicie na ten temat?

Czytaj dalej »

MOŻEMY SPAĆ SPOKOJNIE – KOMPETENCJE KLUCZOWE WE FREBLOWSKIM PRZEDSZKOLU

Każdy nauczyciel, także nauczyciel wychowania przedszkolnego, zobowiązany jest do realizowania Kompetencji Kluczowych. Zazwyczaj nauczyciele borykają się z koniecznością godzenia codziennych zajęć z realizacją owych kompetencji.

Nauczyciele pracujący w nurcie pedagogiki freblowskiej mogą spać spokojnie, bowiem to podejście do pracy z dzieckiem gwarantuje realizację Kompetencji Kluczowych niejako przy okazji.

Jest to kolejny dowód na to, iż pedagogika freblowska to dobra droga edukacji małego dziecka. W tabeli poniżej przedstawiam zestawienie Kompetencji Kluczowych oraz przykładowe działania w przedszkolu, które realizują każdą z nich.*

Kompetencje Kluczowe	Założenia	Przykładowe działania w przedszkolu
Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji	Zakładają zdolność skutecznego komunikowania się i porozumiewania się z innymi osobami we właściwy i kreatywny sposób.           Umiejętność rozumienia i tworzenia informacji to zdolność identyfikowania, rozumienia, wyrażania, tworzenia i inter­pretowania pojęć, uczuć, faktów i opinii w mowie i piśmie, przy wykorzystaniu obrazów, dźwięków i materiałów cyfro­wych we wszystkich dziedzinach i kontekstach.	Praca w grupach zabawowo – zadaniowych Zabawa z darami – kreatywna komunikacja
Kompetencje w zakresie wielojęzyczności	Kompetencje te określają zdolność do prawidłowego i skutecznego korzystania z różnych języków w celu porozumiewania się. Dzięki  nim dziecko będzie posługiwało się bez skrępowania językiem obcym, będzie również prawidłowo posługiwało się językiem ojczystym.	Wplatanie rymowanek w j. angielskim. Doskonalenie wypowiedzi w języku ojczystym, poprzez wysłuchiwanie dzieci. Czas, który dajemy dziecku, by tworzyło na miarę swoich możliwości oraz opowiedziało o tym.
Kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii	Kompetencje matematyczne to zdolność rozwijania i wykorzystywania myślenia i postrzegania matematycznego do rozwiązywania problemów w codziennych sytuacjach. Kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych dotyczą zdolności i chęci wyjaśniania świata przyrody z wykorzystaniem istniejącego zasobu wiedzy i stosowanych metod, w tym obserwacji i eksperymentów, w celu formułowania pytań i wyciągania wniosków opartych na dowodach.	Realizacja zabaw zgodnie z Dziecięcą Matematyką E. Gruszczyk - Kolczyńskiej. Zabawy z darami budują intuicje matematyczne. Wykorzystywanie zabaw z Kartami Liczbowymi. Korzystanie z kart z segregatorów, nawet podczas zabawy swobodnej. Zabawy w grupach zabawowo-zadaniowych, zwłaszcza w grupie badawczej realizują kompetencje technologii i inżynierii.
Kompetencje cyfrowe	Kompetencje cyfrowe obejmują pewne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z technologii cyfrowych i interesowanie się nimi do celów uczenia się, pracy i udziału w społeczeństwie. Obejmują one umiejętność korzystania z informacji i danych.	Zabawy z dziećmi w oparciu o książkę "Przygotowanie do programowania. Gry logiczne i ćwiczenia unplugged z darami Froebla", A.Kwapiszewska-Wolska, B. Bałdyga, N. Walter, Froebel.pl Sp. z o.o., Lublin 2019. Dzięki nim dzieci uczą się jakie korzyści można czerpać z postępu cywilizacji.  Kreatywność powstanie w głowie, podczas zabaw na dywanie, później można przenieść to na program czy realizację gry komputerowej.
Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się	Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się to zdolność do autorefleksji, skutecznego zarządza­nia czasem i informacjami, konstruktywnej pracy z innymi osobami, zachowania odporności oraz zarządzania własnym uczeniem się i karierą zawodową.	Organizacja freblowskiego dnia w przedszkolu, podmiotowe traktowanie każdego dziecka, możliwość doboru zabaw, które rozwijają, każde dziecko. Współpraca w grupach, samodzielna eksploracja świata dzięki odpowiedniemu wyposażeniu kącików zabawowo – zadaniowych.
Kompetencje obywatelskie	Kompetencje obywatelskie to zdolność działania jako odpowiedzialni obywatele oraz pełnego uczestnictwa w życiu obywatelskim i społecznym.	Organizowanie różnych zbiórek w przedszkolu. Wspólne decydowanie o doborze zabawy, organizowanie sytuacji, w których dzieci głosują i decyduje większość. Praca w grupach zabawowo – zadaniowych, nauka umiejętności kompromisu, podejmowania wspólnych decyzji jako grupa, rozumienie, że każdy głos się liczy.
Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości	Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości to między innymi zdolność wykorzystywania szans i pomysłów oraz przekształcania ich w wartość dla innych osób.  Przedsiębiorczość opiera się na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, podejmowaniu inicjatywy.	Zabawy, które pozwalają samodzielnie tworzyć dziecku, dzięki nim dziecko staje się kreatywne, ale także wyciąga wnioski, które wykorzystuje w przyszłości. Wspólne planowanie z dziećmi organizacji dnia, wycieczki. Wspólne rozwiązywanie sytuacji problemowych, poszukiwanie rozwiązań razem z dziećmi.
Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej	Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej obejmują rozumienie sposobów kreatywnego wyrażania i komunikowania pomysłów i znaczeń w różnych kulturach, za pomocą różnych rodzajów sztuki i innych form kulturalnych, oraz poszanowanie dla tego procesu.  Obejmują one angażowanie się w rozumienie, rozwijanie i wyrażanie własnych pomysłów oraz odczuwanie swojego miejsca lub roli w społeczeństwie na wiele różnych sposobów i w wielu kontekstach.	Wykorzystanie teatrzyków stolikowych podczas zajęć oraz zachęcanie dzieci do organizowania teatrzyków samodzielnie. Możliwość układania obrazów z freblowskich darów. Opowiadanie o pracy innych dzieci, bez krytyki, z poszanowaniem twórczości drugiej osoby. Udział w konkursach. Zabawy muzyczno – rytmiczne z darami Froebla. Interpretacja muzyki z wykorzystaniem darów.

---

* Na podstawie Zaleceń Rady Europy z dnia 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie

Czytaj dalej »

PRZEMYŚLENIA FREBLANKI - DRZWI DO JUTRA

W dzisiejszym wpisie chcielibyśmy podzielić się kilkoma przemyśleniami jednej z nas - nauczycielki pracującej w przedszkolu. Pięknie pisze czym jest dla niej koncepcja Froebla. Zapraszamy do lektury! 

WYZWANIE

Praca w nurcie pedagogiki freblowskiej jest dla mnie wyzwaniem, lecz w pozytywnym tego słowa znaczeniu. Podczas długoletniego stażu pracy brakowało mi „czegoś” wyjątkowego. Powtarzające się w zawodzie nauczyciela pewne utarte kanony mogą mimowolnie wprowadzić wychowanie i nauczanie w stan nudy, a czyż to nie jest początek zawodowego końca? 

Jednak kilka lat temu „wkradła się” w moje życie, a ujmując dokładniej: miałam możliwość  i zarazem szczęście zetknięcia się z nietypową, ponadczasową metodą pracy, która zapaliła przede mną przysłowiowe zielone światło i otworzyła szerokie horyzonty w codziennej pracy.

ZABAWA

Pedagogika freblowska to dla mnie „drzwi do jutra”, to majstersztyk. Praca w tym nurcie jest  motorem do wyzwalania innowacyjności i systematyczności. Stosowanie pedagogiki Froebla wniosło w moje życie zawodowe dużo zmian, a niedoścignionym wzorcem działań wychowawczych i dydaktycznych jest dla mnie freblowski cytat:

 „Dzieci i zegarki nie mogą być stale nakręcane. Trzeba im też dać czas na chodzenie”

Analizując dokładnie ów cytat doszłam do wniosku, jak istotna jest zabawa w życiu dziecka, a wszelkie przemyślenia skłoniły mnie do odejścia od sztywnych reguł i powolnego, lecz systematycznego wdrażania zabawy jako formy nauki. 

Obecnie, dużo więcej czasu poświęcam w pracy z dziećmi na zabawę dowolną, która paradoksalnie w znacznie większym stopniu wpływa na polisensoryczny rozwój dziecka, niż zabawa kierowana. Samoistna praca dzieci, czyli nienarzucana przez nauczyciela, wyzwala w nich uśpione pokłady wiedzy i umiejętności, mobilizuje do myślenia, rozwija wyobraźnię, sprawność manualną, koordynację wzrokowo - ruchową, kreatywność, relacje społeczne i wiele innych. Mając nieograniczony dostęp do darów, dzieci uczą się poprzez zabawę – zdobywają nowe wiadomości – uczą się poznawać świat i w nim istnieć, czyli łączą wiedzę z praktyką.

EDUKACJA MATEMATYCZNA

Zastosowanie metody freblowskiej w diametralny sposób zmieniło także moje podejście do przekazywania dzieciom treści matematycznych. Owszem, teoria jak najbardziej, lecz jedynie w przysłowiowej pigułce. Obecnie matematyka jest dla dużej grupy dzieci i młodzieży tzw. piętą achillesową, dlatego należy jak najszybciej złamać istniejące stereotypy i całkowicie zmienić podejście do „królowej nauk”. 

Praca w nurcie pedagogiki freblowskiej jest wspaniałą ku temu okazją. W dużym stopniu stawiam na praktykę, która skłania dzieci do działania, myślenia, abstrahowania, uogólniania i wyciągania wniosków. Stosując dary (np. kulę, sześcian i inne bryły) w nauce matematyki, wychodzę ponad ramy podstawy programowej, a czyż to nie są „drzwi do jutra", o których wcześniej wspomniałam?

NATURA

Praca z darami to także kontakt z naturą. Moja fascynacja przyrodą ze wszystkimi jej walorami rozpoczęła się w latach dziecięcych i trwa po dzień dzisiejszy. Kocham obcować z nią każdej chwili, dlatego pracując z Froeblem niejako wzbogacam i realizuję swoje przyrodnicze pasje i staram się zarażać nimi dzieci. Freblowskie zabawki to nic innego jak dary natury, a to przecież samo zdrowie. Dary są przyjemne w dotyku, a ich wielkość i kształt stwarzają wiele możliwości operowania w różnych miejscach i w różnych sytuacjach.

SKUPIENIE I WSPÓŁPRACA

Kolejnym atutem pracy z darami jest wyciszenie, skłanianie do refleksji, przemyśleń. W takiej atmosferze można skoncentrować się na drobiazgach i drogą dedukcji dochodzić do konkretnych wniosków. Wyciszenie sprzyja samodzielnym i grupowym działaniom, których efektem jest zwykle realizacja wspólnego celu.

Zabawy z wykorzystaniem darów uczą również współpracy, która często jest pomijana lub  całkowicie zapominana w tradycyjnych metodach. Takie zajęcia są świetną płaszczyzną do kształtowania wzajemnych relacji, rozwijają dokładność, precyzję, uczą nawyku czekania na swoją kolej oraz umiejętności ustępowania drugiej osobie w razie potrzeby.

MUZYKA I RUCH

Szczególnego kolorytu pracy z darami dodają również zabawy muzyczno - ruchowe prowadzone w nurcie pedagogiki freblowskiej. Są moim zdaniem doskonałym dopełnieniem freblowskich zajęć, to taka przysłowiowa wisienka na torcie. Korelacja zajęć intelektualnych, manualnych, muzycznych i ruchowych buduje spokojną, radosną atmosferę, rozszerzając jednocześnie wachlarz dziecięcych możliwości. W ten sposób kreujemy człowieka myślącego i otwartego na nowości, otwartego na „jutro”.

Pedagogika Froebla, czyli w moim przekonaniu „drzwi do jutra” pozostaną otwarte dopóki, dopóty dziecięca ciekawość świata nie zostanie zaspokojona... Czy jest to możliwe? Czas pokaże...

Joanna Mazur – Broncel

nauczycielka w Przedszkolu Miejskim nr 4 STEBLUŚ w Lublińcu

Czytaj dalej »

Noworoczne refleksje nauczycielki...

Przed nami kolejny rok…

Chociaż nauczyciele bardziej funkcjonują w roku szkolnym niż kalendarzowym, to mimo wszystko chciałam zaprosić Was do refleksji…

Chciałam Was zachęcić, abyście w nadchodzącym roku żyły i pracowały zgodnie ze sobą! 

Z tym co chcecie robić, z tym w czym czujecie się dobrze.

Edukacja przedszkolna, bycie nauczycielem przedszkolnym, daje wiele możliwości nauczycielom. Jest bardzo szeroki wachlarz dziedzin, w których nauczyciel może się rozwijać i za pomocą których może uatrakcyjniać swoją pracę – dla siebie, ale także dla dzieci. Znajdź swoją przestrzeń. Taką, w której czujesz się dobrze, w której będziesz się realizować.

Nie obawiaj się, że ktoś bierze udział w kilku Projektach Edukacyjnych, że zgłasza cały czas prace dzieci na różne konkursy…

Nie obawiaj się, że nie wciągnął Cię ten wyścig, że nie jesteś wystarczająco aktywna w mediach społecznościowych.

Każdy jest inny, każdy ma inną energię!

Żyj i pracuj w zgodzie ze sobą!

„Żyjmy dla dzieci!” tak mówił F. Froebel.

To właśnie dla dzieci jesteśmy najważniejsze, to dla nich powinnyśmy każdego dnia przychodzić uśmiechnięte do pracy, zrelaksowane. 

To właśnie dla dzieci nasze działania mają być inspiracją, jeżeli uda się przy okazji zainspirować innych nauczycieli to świetnie, ale pamiętaj rób wszystko tak, żebyś żyła i pracowała w zgodzie ze sobą.

Froebel mówił „wychowanie to przykład i miłość – więcej nic”.

Nie będziesz w stanie dać odpowiedniego przykładu dzieciom oraz wystarczającej czułości i miłości, jeżeli Twoje działania i Twoja praca będzie okupiona dużą ilością negatywnych emocji: frustracji, zaniepokojenia, zazdrości czy zawiści…

Zacznij zmiany od siebie!

Doceniaj pracę innych koleżanek!

Pochwal ją, uśmiechnij się!

Bądź osobą, która rozpocznie zmiany w swoim środowisku!

Nikt inny nie wciąga Ciebie w ten pęd – tylko Ty sama na to pozwalasz, dajesz się wciągnąć…

Pamiętaj, żyjesz dla dzieci – dla nich pracujesz – Twój zawód to misja!

Nie pozwól sobie odebrać przyjemności, z codziennej pracy, która jest niesamowitą pracą, gdyż mało kto ma możliwość obserwować, jak cudnie rozwijają się mali ludzie. Jak rozwijają skrzydła, by w przyszłości stać się dojrzałymi ludźmi, którzy będą tworzyć ten świat.

Twoja frustracja, zmęczenie i zniechęcenie jest im najmniej potrzebna.

Żyj i pracuj w zgodzie ze sobą!

Ty sama wiesz najlepiej, jakie dzieci masz w grupie, czego one potrzebują. Czy potrzebują udziału w kolejnym konkursie, czy wyjść na spacer, plac zabaw czy łąkę?

Ty sama wiesz najlepiej, co jest dla nich dobre, zaufaj sobie, słuchaj swojego głosu, który zmotywował Cię do tego, by być nauczycielem małego dziecka.

Żyj i pracuj w zgodzie ze sobą!

Tego wszystkiego życzy Wam również cały zespół tworzący Ogród Pedagogiczny!
Ślemy noworoczne życzenia i całusy! :) 

Czytaj dalej »

Ładowanie akumulatorów, czyli jak zatroszczyć się o siebie?

Wakacje w pełni. Niektórzy powiedzą, że wrzesień tuż tuż. Inni, że jeszcze całe 18 dni wakacji przed nami. Jedni już wypoczęli i z nową energią czekają na nowy rok. Inni są w trakcie urlopu i rozkoszują się beztroskim czasem. Jeszcze inni, pomimo dni wolnych, wcale nie odpoczęli.

Dbanie o siebie to podstawa relacji z samym sobą oraz z innymi ludźmi. Kiedy okażemy sobie troskę, wsparcie i życzliwość, będziemy prowadzić bardziej satysfakcjonujące życie. Z większą łatwością stawimy czoła codzienności. Będziemy również mogli z radością obdarzać innych uwagą i ofiarować im pomoc.

Są takie dni, kiedy mamy mnóstwo energii do życia, do pracy, do czynienia świata lepszym. Bywają też takie, gdy najchętniej nie wychodzilibyśmy spod kołdry, gdy jesteśmy zmęczeni, obciążeni, sfrustrowani. Niektórzy powiedzą, że takie jest życie. Trzeba przetrwać jakoś ten gorszy czas, później będzie lepiej.  I tak trwamy, zaciskamy zęby, harujemy, czekamy.
Pewnie trochę prawdy w tym jest, że po gorszym czasie przychodzi ten lepszy. Przecież po każdej nocy przychodzi dzień. Bywa jednak tak, że te trudne chwile przedłużają się.

• Co zrobić, gdy przez lata czekania na zmianę, nic się nie zmienia?
• Co, jeśli coraz częściej jesteśmy podirytowani, bez sił, bez energii?
• Co, jeśli z trudnością zauważamy dobro w naszym życiu, a czarne myśli nieustannie kłębią się w naszej głowie?

Powyższe  kwestie dotyczą zarówno pracy, jak i życia osobistego. Te rzeczywistości, pomimo, że odrębne, przenikają się nieustająco. Stres, zmęczenie, nierozwiązane konflikty, napięcie, brak wsparcia, przeciążenie. Czy jeden dłuższy urlop raz w roku wystarczy, aby zadbać o siebie i naładować akumulatory?

Niekoniecznie. Sami dobrze wiemy, że można być na wakacjach i nie odpoczywać. Że można mieć dzień wolny, nic nie robić, ale ani trochę się nie relaksować. Nie będzie to nic odkrywczego jeśli napiszę, że zmiana leży w głowie, w naszej psychice, w naszym nastawieniu. Prawdziwe dbanie to nie tylko leżenie i czytanie książki, albo spacer lub kąpiel. Człowiek jest złożoną istotą i potrzebuje zadbania w wielu sferach życia. Szczególnie istote są relacje, czyli bliscy nam ludzie, którzy są obok, wysłuchują, wspierają, towarzyszą.

Ważne jest również, aby wyrobić sobie codzienne dobre, wspierające praktyki. Można spytać siebie : 
Co dziś się wydarzyło dobrego/trudnego? Co czuję teraz? Co jest dla mnie ważne? Co sprawiło mi radość? Co najbardziej mnie zmęczyło? Praca? Ludzie? Co mogę zrobić, żeby poczuć się lepiej?

Każdy może mieć własne sposoby i potrzebować czegoś innego, żeby owocnie zadbać o siebie. Warto  obserować, pytać i sprawdzać, co daje nam prawdziwe wytchnienie…

Co zrobić tu i teraz? Oto 20 krótkich propozycji do wykorzystania w codzienności:

1) Poleżeć czytając książkę.
2) Wyjść na spacer i głęboko pooddychać.
3) Usiąść na ławce i obserwować chmury.
4) Wieczorem spisać 3 dobre rzeczy, które się wydarzyły w ciągu dnia.
5) Zrobić sobie ciepłą kąpiel z pachnącymi olejkami.
6) Zamówić pizzę i zjeść ją bez wyrzutów sumienia.
7) Wybrać się na przejażdżkę rowerową.
8) Przytulić się do kogoś.
9) Zadzwonić do koleżanki.
10) Pójść na kawę i pogadać o głupotach.
11) Zatańczyć do ulubionej piosenki, kiedy nikt nie widzi.
12) Wypić pyszną kawę lub ulubioną herbatę, siedząc na kanapie i nic nie robiąc.
13) Wyrazić wdzięczność komuś w cztery oczy lub smsem.
14) Spojrzeć w lustro i uśmiechnąć się do siebie.
15) Wypisać to, co się lubi w sobie.
16) Przygotować ulubione słodkości i delektować się nimi.
17) Wyspać się - nie włączając budzika ;-)
18) Pójść na zakupy i kupić coś dla siebie.
19) Spotkać się z przyjaciółką i podzielić się z nią swoim problemem.
20) Wziąć kartę papieru i zrobić mapę swoich marzeń.

Co dziś zrobisz dla siebie?

Jeśli masz własne pomysły – napisz o nich. 
Warto dzielić się z innymi tym, co dobre i wspierające :-)

Czytaj dalej »

Korale matematyczne - nieoceniona pomoc w edukacji

Korale matematyczne Froebel.pl są niezastąpioną pomocą dydaktyczną, która zdecydowanie ułatwia i urozmaica zabawy oraz zajęcia dydaktyczne, które proponujemy naszym przedszkolakom. Mają szerokie zastosowanie w edukacji matematycznej. Służą dzieciom już od ich pierwszych przedszkolnych doświadczeń, ułatwiając im naukę liczenia. 

Z badań przeprowadzonych przez prof. E. Gruszczyk – Kolczyńską wynika, że „już młodsze przedszkolaki wiedzą, że licząc, należy stosować regułę „jeden do jednego”: jeden wskazany obiekt , jeden wskazujący gest i jeden wypowiadany liczebnik.”[1] 
„Zadaniem dorosłych wspomagających dzieci w coraz lepszym opanowaniu umiejętności liczenia jest organizowanie ćwiczeń i zabaw pomagających im dostrzec następne reguły stosowane w trakcie liczenia.”[2] 
„W trakcie wspomagania dzieci w opanowaniu liczenia można z powodzeniem stosować przedmioty znajdujące się w Darach Froebla (..) Jednocześnie zaleca się, aby w podobny sposób posługiwać się obiektami z najbliższego otoczenia dziecka. Dzięki temu wzbogacają się doświadczenia dzieci i szybciej opanują umiejętność liczenia.”[3] 
Liczydło matematyczne wprost idealnie się do tego nadaje.

„Jeśli dzieci są zachęcane do liczenia w szerokim zakresie, potrafią dostrzec regularność dziesiątkowego systemu liczenia. (…) potrafią ją zastosować w liczeniu i rachowaniu”[4]. Liczydło spełnia i tutaj swoją rolę w 100%. Koraliki, które znajdują się na sznurku nawleczone są w trzech kolorach: czerwonym, niebieskim i czarnym, oczywiście po dziesięć sztuk w każdym kolorze. Jest to duże wzrokowe ułatwienie dla dzieci, które po doświadczeniach zdobytych podczas zabaw matematycznych potrafią już z całą pewnością stwierdzić, że korali czerwonych jest dziesięć, niebieskich jest dziesięć oraz czarnych także jest dziesięć, a tym samym rozpoczną przygodę z liczeniem dziesiątkami. Na zajęciach bardzo często stosuję liczydło do zajęć z rachowania - dosuwamy (dodajemy), odsuwamy (odejmujemy).

Kiedy dzieci opanują wszystkie etapy układania i rozwiązywania zadań z treścią, również i przy tej okazji możemy zaproponować im zabawy z wykorzystaniem liczydła. Podczas rozwiązywania zadania podanego przez nauczyciela przedszkolaki manipulują na dostępniej pomocy dydaktycznej. Przesuwają koraliki, przeliczają i rachują. Godne polecenia są zajęcia, podczas których dziecko może odnieść się do własnych przeżyć. Zadanie  z treścią  składa się z historyjki nawiązującej do dziecięcych doświadczeń. „W historyjce znajdują się dane (np. liczbowe) i związki pomiędzy nimi. Każda historyjka kończy się pytaniem. Oczekuje się, że dziecko rozwiąże zadanie i sensownie odpowie na pytanie.”[5] Moje przedszkolaki uwielbiają zajęcia matematyczne, kiedy układają zadania z treścią w oparciu o przedmioty, jakie wylosowały z „magicznego worka”.

Jest to wyjątkowa pomoc dydaktyczna, a powyższe przykłady są dowodem na bardzo szerokie możliwości  wykorzystywania korali w edukacji matematycznej. Ale czy to wszystko?

W mojej grupie,  liczydeł używamy również podczas zabaw w „masażyki”. Aktywność dziecka w tym czasie polega na kreśleniu na plecach koleżanki lub kolegi znaków i kształtów, odpowiadających treści rymowanki.  Jest to rodzaj komunikacji poprzez dotyk. Przedszkolaki wprost uwielbiają tego rodzaju doświadczenia, a liczydło jest świetnym narzędziem, które dostarcza maluchom sensorycznych doznań. Poniżej prezentuję propozycje tego rodzaju zabaw:

Wąż – A. Aleksiejew

Słoneczko na niebie zaświeciło, (kreślimy na plecach przy pomocy liczydła słońce)

Węża na spacer zaprosiło. (dowolne przesuwanie liczydła po plecach)

W prawo, (przesuwanie liczydła w prawo)

W lewo, (przesuwanie liczydła w lewo)

Wąż podróżował, (jak wyżej)

W różne miejsca się chował (zatrzymanie i delikatne stukanie o plecy)

Do jaskini (oplatanie liczydłem ciała dookoła)

I do dziury, (delikatnie wsunięcie za bluzeczkę)

Później na łące podziwiał chmury. (rozciągnięcie na ciele liczydła).

Oplótł gałąź raz, dwa, trzy, ( oplatanie liczydłem ciała dookoła)

Wcale, a wcale nie był zły.

Później zwinął się w mały kłębuszek (zwijanie liczydła w kłębek na plecach)

I poszedł spać,

Nasz mały maluszek. (delikatne pochrapywanie)

„Raz, dwa, trzy” – A. Aleksiejew

Raz, dwa, trzy

Raz, dwa, trzy

Skaczę Ja, skaczesz Ty.

Skaczemy na górze,

Na dole skaczemy,

Teraz na plecach koło malujemy,

Szeroko się wszyscy uśmiechamy

I z kolegą miejscem zamieniamy.”

„My przedszkolaki, wszystkich pozdrawiamy 

i do zabawy z liczydłem gorąco namawiamy.”

---

[1] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 68

[2] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 68

[3] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 69

[4] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Dziecięca matematyka – dwadzieścia lat później, wyd. Bliżej Przedszkola, Kraków 2015, s. 55

[5] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 124

Czytaj dalej »