Froebel – łączy nas matematyka!

Dary Froebla na pierwszy rzut oka kojarzą się z klockami – każdy człowiek zapytany co można z nimi zrobić od razu odpowie, że układać.

I nie ma w tym nic złego, ale warto choć na chwilę porzucić schematyczne myślenie, aby otworzyć oczy na możliwości jakie niosą ze sobą dary. 

Rozwijanie kompetencji matematycznych jest jednym z ważniejszych zadań stawianych przed placówkami edukacyjnymi. W późniejszych latach owe kompetencje będą jeszcze bardziej rozwijane, ale to właśnie w przedszkolach są budowane ich fundamenty. 

Poniżej chciałabym przedstawić kilka zabaw matematycznych z wykorzystaniem poszczególnych darów. Mogą one przybrać charakter zabaw w porannym kole lub być ciekawym elementem podczas pracy w grupie zabawowo – zadaniowej. 

Dar 1

1. Układanie według wzoru.

Dzieci rozkładają piłeczki przed sobą. Jednym wariantem jest zabawa w parach (jedno dziecko ma piłeczki ze sznureczkami, jedno bez) – jedno z dzieci układa ciąg z piłeczek, zadaniem drugiego jest dokładne odwzorowanie kolejności.

W drugim wariacie dzieci odwzorowują układ z przygotowanej planszy (załącznik nr 1).

2. Znikająca piłka.

Układamy szereg z kilku piłeczek (w zależności od wieku dzieci – u najmłodszych można zacząć od trzech). Kiedy dzieci nie patrzą zabieramy jedną z nich – zadaniem dzieci jest powiedzenie czego brakuje.

3. Zamiana miejsc.

Ta propozycja to rozwinięcie poprzedniej zabawy – układamy szereg z piłek, dzieci przez kilkanaście sekund zapamiętują ich kolejność. Kiedy dzieci nie patrzą zamieniamy miejsce jednej z nich. Zadaniem dzieci jest powiedzenie, która z piłek zmieniła miejsce i odłożenie jej na właściwe. 

Dar 2

1. Co tu jest ukryte?

Kulę, walec i sześcian wkładamy do woreczków płóciennych (takich, żeby nie było widać co jest w środku, każda bryła do oddzielnego). Zadaniem dzieci jest za pomocą dotyku rozpoznać jaka to bryła i wskazać taką samą wiszącą na stelażu.

2. Znajdź ten przedmiot.

Dzieci stoją w kole. W rytm rymowanki podają sobie bryłę (kulę, sześcian lub walec). Kiedy kończy się rymowanka, wybrane dziecko musi wskazać w sali przedmiot który ma ten sam kształt, co trzymana w dłoni bryła. 

Kula (walec/sześcian) krąży sobie w koło,

Bardzo dzisiaj tu wesoło,

Choć jesteśmy jeszcze mali,

To znajdziemy kulę (walec/sześcian) w sali.

3. Czy zmieni się kształt?

Wieszamy bryłę na stelażu, za dowolny uchwyt. Podczas wypowiadania rymowanki dziecko obraca bryłę wokół własnej osi. Kiedy rymowanka się kończy, dziecko puszcza bryłę. Zadaniem dzieci jest określanie jak wygląda bryła w ruchu.

Zakręć się, zakręć na tym sznureczku.

Zatańcz nam ładnie, tak jak w kółeczku.

A kiedy w końcu cię puścimy

To ciekawego coś zobaczymy.

Dar 3

1. Zagraj w kości.

Na ściankach sześcianów naklejamy kropki (w zależności od grupy wiekowej – w zerówce mogą być już kartoniki z cyframi). Dzieci losują po 2 kostki, którymi rzucają. Sumę oczek mogą powiedzieć, ułożyć za pomocą kropek, piłek z daru 1, walców z daru 10 lub w grupach starszych zapisać.

  

2. Krawędzie widzę wszędzie.

Dzieci przeliczają krawędzie bryły trzymanej w dłoni. Następnie łączą ze sobą dwie bryły i liczą ponownie. 

Rozwinięciem tej zabawy będzie odrysowywanie brył na kartce, tworzenie siatek i ich porównywanie. 

Dar 4

1. Zaginiona cyfra.

Na szerszych bokach prostopadłościanu naklejamy cyfry od 1 do 8. Zadaniem dzieci jest ułożenie ich w kolejności od 1 do 8. Następnie nauczyciel lub inne dziecko może zakryć jedną z cyfr (obrócić klocek). Zadaniem dziecka jest określenie której z cyfr brakuje. 

Rozwinięciem tej zabawy jest także zamienianie cyfr miejscami, gdzie zadaniem dziecka jest wskazanie, które z nich nie leżą na swoim miejscu.

2. Lustrzane odbicia.

Zabawa rozwijająca umiejętność układania względem osi symetrii. Cztery klocki układamy w sposób dowolny po jednej stronie kartki (z narysowaną siatką) – zadaniem dziecka jest ułożenia klocków po drugiej stronie zgodnie z zasadą zachowania symetrii (w identycznym położeniu od osi symetrii) - przykładowe wzory do układania znajdują się w załączniku nr 2.

Karolina Ciereszko

Przedszkole Niepubliczne Poziomka z Oddziałami Integracyjnymi w Białymstoku

Czytaj dalej »

Ogólnopolski projekt edukacyjny - Dzieci programują - II edycja - ZAgrajMY

 

Jednym z dobrych sposobów wspomagania rozwoju umysłowego dzieci jest wprowadzenie ich w tajniki konstruowania gier, a potem wspólne rozgrywanie każdej ułożonej gry - tak pisze prof. Edyta Gruszczyk-Kolczyńska. 

W sklepach, księgarniach można znaleźć setki gier edukacyjnych. Dlaczego więc zamiast skorzystać z gotowej oferty warto się trudzić i uczyć dzieci konstruowania własnych gier? 

>> Przede wszystkim dlatego, że taka gra jest dostosowana do możliwości dziecka, zarówno intelektualnych jak i emocjonalnych. 

>> Dziecko nie zaproponuje rozwiązania, które przerasta jego odporność psychiczną, a w kupowanej grze może się to zdarzyć. 

>> Dziecko samo ustala reguły, co pozwala mu nabierać pewności siebie i chętnie takich reguł przestrzega. 

>> Gry wymyślone i narysowane samodzielnie są też o wiele bardziej atrakcyjne. 

Wspólne tworzenie gier wymaga nieco wysiłku, ale służy wzmacnianiu potencjału twórczego dziecka, które uczy się także bez obaw realizować własne pomysły i wdrażać twórcze rozwiązania. 

Należy również podkreślić, że konstruowanie gier przez dzieci prawie nic nie kosztuje, a przynosi ogromne korzyści edukacyjne i terapeutyczne. Do zajęć potrzebne są bowiem zwyczajne przedmioty, a większość z nich znajduje się przecież w domu czy przedszkolu. Organizacja zajęć z dziećmi nie jest kłopotliwa i nie wymaga zbyt wiele miejsca. Dzieci mogą konstruować gry siedząc przy stolikach albo na podłodze. 

Gry są bardzo przydatne dzieciom, ponieważ są jednym ze sposobów wspomagania ich rozwoju umysłowego - pisze prof. Edyta Gruszczyk-Kolczyńska*.

Z ich wykorzystaniem można:

> wyćwiczyć u dzieci refleks i szybką orientację w tym, co w danym momencie jest niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu,
> kształtować umiejętności interpersonalne, które są ważne dla zgodnego współdziałania z innymi, 
> rozwijać mowę, pamięć i myślenie,
> a przede wszystkim można doskonalić umiejętności matematyczne. 

Gry nadają się także do kształtowania odporności emocjonalnej dziecka, ale pod warunkiem że nauczymy je konstruować grę, a potem zechce ono wziąć w niej udział. Konstruowanie i gra są o tyle atrakcyjne, że dziecko będzie starało się wytrwać do końca zabawy. Dążenie do wygranej wywołuje zawsze spore emocje. Będą one jednak na miarę dziecka, ponieważ ono samo tę grę opracowało. 

Udział w projekcie edukacyjnym ZAgrajMy umożliwi Państwu konstruowanie gier wspólnie z dziećmi i dla dzieci. Pięcio- czy sześciolatki mogą już samodzielnie wykonać grę i dostosować do niej zasady. 

Pokażemy Wam jak skonstruować pierwsze gry, podpowiemy rozwiązania, ciekawe pomysły, zrobimy to razem z dziećmi. To one będą aktywnymi twórcami gier, a nie tylko biernymi ich odbiorcami. Wykorzystamy materiały, które dostępne są w salach: kartony, kredki, pudełka, nakrętki i wiele różnych. Jeśli dysponujecie darami Froebla będzie też okazja na ich wykorzystanie do freblowskich gier i zabaw. 

Projekt kierowany jest do wszystkich nauczycieli, którzy zaczynają i kontynuują wdrażanie nauki programowania u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, ale również i dla rodziców, którzy poszukują alternatywy dla swoich dzieci: zamiast przesiadywania przed komputerem, smartfonem czy tabletem. 

Pokażemy, że gry planszowe to wspaniała, twórcza i umysłowa rozrywka dla każdego, zarówno w sali przedszkolnej/szkolnej, jak i w domu. 

Od października do maja zaprezentujemy gry do samodzielnego wykonania z rożnymi wariantami i poziomami trudności, które wybierzecie dla swoich dzieci. 

ZAgrajMy! 

Jeśli chcesz rozpocząć przygodę z programowaniem i otrzymać zadania, dołącz do nas! 

OGÓLNOPOLSKI PROJEKT - DZIECI PROGRAMUJĄ - II EDYCJA

KLIKNIJ I GRAJ Z NAMI

* Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E., Dobosz K. – „Jak nauczyć dzieci sztuki konstruowania gier? Metodyka, scenariusze zajęć oraz wiele ciekawych gier i zabaw”, WSiP, Warszawa 1996

Czytaj dalej »

ZWYKŁE ZAKRĘTKI – NIEZWYKŁE ZABAWY

Dziś kolejna porcja pomysłów na zabawy, które można zorganizować z przedszkolakami, ale też z dzieckiem w domu. Zapewne każdy z nas ma w domu zapas kolorowych zakrętek z różnych butelek. Czy zastanawialiście się kiedyś co można by było z nimi zrobić? 

Przygotowując (wydawać by się mogło) banalnie prostą zabawę memory dla moich przedszkolaków, zaczęłam się zastanawiać: jaki wpływ na rozwój naszych dzieci może mieć zwykła zakrętka? Jak ogromne walory edukacyjne posiadają zabawy z zakrętkami?

Poniżej przedstawiam Wam propozycje zabaw i ich wartości edukacyjne dla dzieci:

1. MEMORY

Na zakrętkach rysujemy np. symbole pogody lub naklejamy kółeczka w różnych kolorach pamiętając, że każda zakrętka powinna mieć swoją parę. Zachęć dzieci do samodzielnego  przygotowywania zakrętek do gry.

--> Zabawa ta rozwija koncentrację, pamięć i spostrzegawczość.

2. STEMPLOWANIE

Przygotujmy wraz z dziećmi stemple z zakrętek: wytnijmy z pianki różne postacie wg pomysłu dziecka, a dziecko niech je samodzielnie przyklei do zakrętki, np. za pomocą taśmy dwustronnej.

--> Drukowanie stemplem rozwija zmysł konstrukcyjny, pomysłowość i wyobraźnię, kształtuje umiejętności manualne oraz percepcję wzrokową dziecka.

3. KÓŁKO I KRZYŻYK

Rysujemy na kartce papieru plansze dla maluchów (wystarczy 9 pól) i dajemy dzieciom zakrętki w wybranych przez dzieci kolorach.

--> Zabawa ta rozwija logiczne myślenie, strategie i taktykę, spostrzeganie wzrokowe, a także rozwija umiejętność nazywania i kontrolowania emocji (radość, złość, np. podczas przegranej).

4. ZAKRĘCONE RYTMY

Dajemy dziecku pojemniczek z kolorowymi zakrętkami i prosimy żeby dokończyło ułożony przez nas rytm. W dalszej części zabawy to dziecko może ułożyć rytm, który to my będziemy układać.

--> Zabawa ta rozwija umiejętność skupienia uwagi na prawidłowościach oraz sprzyja dostrzeganiu regularności.

--> Uświadamia dzieciom rytmiczną organizację czasu, np. następstwo dnia i nocy, pór roku, dni tygodnia.

5. POKAŻ MISIU GDZIE MASZ ZAKRĘTKĘ?

Prosimy dzieci, aby wybrały ulubioną zabawkę i kładziemy względem zabawki kolorowe zakrętki. Zadajemy dziecku pytania: gdzie znajduje się niebieska zakrętka? Zielona zakrętka znajduje się....? Po lewej stronie misia leży zakrętka w jakim kolorze? Świetnym sposobem na dalszą zabawę jest poproszenie dziecka, aby określało położenie zakrętki względem własnego ciała.

--> Zabawa ta rozwija orientację przestrzenną: dzieci uczą się rozróżniania strony prawej i lewej, określania położenia obiektów względem zabawki oraz utrwala określenia (przed, za, obok, nad, na), rozwijają orientację w schemacie własnego ciała.

6. SEGREGUJEMY ZAKRĘTKI

Przygotowujemy dzieciom zakrętki i miseczki, prosimy dzieci żeby do każdej miseczki wrzuciły zakrętki w takim kolorze, jaki wskazuje zakrętka leżąca przed miseczką. Możemy tez prosić dzieci żeby podzieliły nakrętki pomiędzy dwie miseczki: do jednej wrzucają małe zakrętki, do drugiej duże.

--> Zabawa ta rozwija zdolność logicznego grupowania przedmiotów wg określonej cechy, rozwija też koncentrację uwagi i spostrzegawczość.

7. POLICZYMY ZAKRĘTKI

Prosimy dzieci żeby ułożyły tyle nakrętek, ile kropek wskazuje kartonik lub dla starszych dzieci tyle zakrętek ile wskazuje cyfra na kartoniku. Możemy wykorzystać dwie miseczki i położyć obok każdej z nich kartonik, aby dzieci powrzucały do każdej z miseczek wskazaną liczbę zakrętek, a na końcu możemy porównywać czy w miseczkach jest tyle samo zakrętek, w której jest więcej, w której mniej.

--> Zabawa ta rozwija umiejętność liczenia, porównywania liczebności zbiorów, utrwala pojęcia: mniej, więcej, tyle samo, a także rozwija koncentrację uwagi.

8. ZAKRĘCONY GOL

Przygotowujemy słomki, zakrętki i pudełko, które będzie nam służyło jako bramka. Zadaniem dziecka jest trafić do bramki dmuchając w zakrętkę przez słomkę.

--> Zabawa ta rozwija i wzmacnia siłę mięśni oddechowych.

--> Wyrabia umiejętność pełnego, szybkiego wdechu i wydłużenia fazy wydechowej.

9. ZAKRĘCONE LITERKI/SYLABY

Przygotowujemy nakrętki i prosimy dzieci, aby same napisały na nich literki. Potem dzieci mogą z przygotowanych liter układać wybrane wyrazy, możemy też prosić dzieci, aby układały wyrazy w oparciu o karty przedstawiające różne przedmioty np. dom, lalka. To samo możemy robić z sylab: prosimy dzieci, aby klaszcząc podzieliły wyraz na sylaby, a na końcu podały liczbę sylab (to ćwiczenie sprawdzi się u dzieci, które mają problemy z dzieleniem wyrazu na sylaby). 

--> Zabawa ta rozwija umiejętność starannej wymowy głosek oraz pomaga w utrwalaniu pisowni wyrazów; rozwija umiejętność dzielenia na sylaby, doskonali percepcję wzrokową i słuchową.

10. ŁOWIENIE ZAKRĘTEK

Przygotowujemy miskę z ryżem lub kiślem i wrzucamy do środka zakrętki. Prosimy dzieci, aby wyłowiły dłonią jak najwięcej zakrętek.

--> Zabawa ta rozwija zmysł dotyku, węchu, wycisza i relaksuje, rozwija wyobraźnię.

Niby zwykłe zakrętki, a jak się okazuje mogą w niezwykły sposób wspomagać rozwój naszego dziecka.

Udanej zabawy! :)

Czytaj dalej »

FREBLOWSKI TETRIS

Dzieci uwielbiają logiczne układanki, to właśnie zmobilizowało mnie do stworzenia Tetrisu z Darów, a dokładnie z Daru 7 – mozaiki.

Pierwszym krokiem było stworzenie całości z różnych klocków.

Następnie skleiłam je taśmą, tak by dziecko mogło swobodnie układać, przekładać, a klocki nie zmieniały swojego kształtu.

Później kolej na dzieci :) Pokazuję im, że da się złożyć klocki w spójną całość, mieszam ich ułożenie. Zadaniem dziecka jest układanie klocków tak, by nie było między nimi wolnych przestrzeni, a powstała figura była spójna.

Oczywiście w sytuacji kiedy dziecko ułoży inaczej niż wzór, a zachowa założenia to również jest dobrze!

Miłej zabawy!

Czytaj dalej »

KREATYWNA MATEMATYKA, CZYLI SPOSÓB NA OBCHODY DNIA MATEMATYKI

12 marca to Dzień Matematyki. Jak obchodzicie ten dzień? My stawiamy na KREATYWNOŚĆ!

Czy edukacja matematyczna musi być nudna i trudna? Oczywiście, że nie! Wystarczy tylko szczypta kreatywności, garść inspiracji i zaangażowanie, a zwykłe zajęcia mogą zamienić się w niezwykłe. 

Doskonale wiemy, jak ważne jest odpowiednie przygotowanie się do zajęć z maluszkami. Zastanawiamy się, w jaki sposób zaskoczyć, zaciekawić i zaangażować dzieci do działania. F. Froebel uważał, że największą korzyścią dla dzieci jest nauka poprzez zabawę, samodzielne manipulowanie, doświadczanie i wnioskowanie. Rolą nauczyciela jest dostarczenie materiału, który skłoni dziecko do twórczej i poznawczej aktywności. Odejdźmy od schematów. Nie zasypujmy ich gotowymi kartami pracy, podręcznikami. Postawmy na pobudzanie wielu zmysłów i samodzielne działanie, co w rezultacie rozbudzi dziecięcą ciekawość.  Wydaje się niemożliwe, a jednak…. Spróbujcie sami! 

Poniżej przedstawiam kilka praktycznych sposobów na zaczarowanie naszych maluchów edukacją matematyczną. 

Na dole znajdziecie cały scenariusz zajęć do pobrania!

Propozycje zabaw

1. Inscenizacja w oparciu i treść wiersza "Darów Dom" A. Aleksiejew

Były sobie trzy wspaniałe dary,

Co wpadły na pomysł wspaniały

I domy zbudować sobie chciały.

Kula okrągłe kształty lubiła 

i dom z małych kul postawiła.

Walec dom z walców wybudował.

Sześcian z sześcianów

I daję Wam słowo: wszystkie trzy prezentowały się wyjątkowo!

Tylko bryły smutne miny miały, 

bo, gdy w domach swoich zamieszkały 

to z przyjaciółmi się nie widziały. 

Nagle bryły na siebie spojrzały

I jeden wspólny dom wybudowały.

Sześcian solidny fundament zbudował.

Walec środek domu zaoferował. 

Kula wszystko ozdobiła. 

Taka z nich ekipa zgodna była.

I pod wieczór już w swoim domku siedziały 

szeroko się przy tym uśmiechały.

2. Zabawa z rymowanką K. Małek

Trzy różne bryły w domku mieszkały 

Chciały by dzieci je nazwały

- Ja jestem kula – powiedziała pierwsza

- Mnie sześcianem zwą - rzekł drugi

- Ja jestem walec – przedstawił się mieszkaniec trzeci.

Witajcie dzieci!

Teraz nazwij sam, 

bryłę, jaką Ci dam.

Wręczanie po kolei brył wsypanych i wymieszanych w misce.

3. Zabawa ruchowa z podziałem na trzy grupy (bryły rozdane dzieciom w poprzedniej zabawie):

- taniec w rytm muzyki: na pauzę określone bryły wracają do domu,

- podczas muzyki nauczyciel pokazuje bryłę – dzieci z taką samą bryłą wychodzą i tańczą.

4.  Praca w grupach zadaniowych:

* Kącik twórczy – ciecierzyca i wykałaczki: tworzenie konstrukcji domu.

* Kącik gospodarczy – wykonanie prezentów z siatki geometrycznej.

* Kącik badawczy – segregowanie brył do odpowiednich pojemników.

* Kącik darów – dom brył – wspólna konstrukcja przestrzenna.

5. Tworzenie figurek z darów wg wiersza „Freblowska postać” K. Małek

Na sznurku spróbuj zawiązać supeł

Zrobisz to, bo jesteś zuchem!

Nawlecz sześcian, walec, kulę

I nie pomyl się w ogóle!

Sześcian – nogi

Walec – brzuch,

Kula – głowa.

Twoja postać już gotowa! 

6. Zabawy z wykonaną freblowską postacią i mozaiką wg wierszyka „Krasnal” A. Aleksiejew

Raz krasnal malutki założył swoje butki,

Wokół jego domku kamyczki leżały 

I sobie odpoczywały.

Zaraz je wszystkie policzymy

Świetnie się przy tym pobawimy.

Jeden, dwa, trzy….. dziesięć.

Krasnoludek zadowolony 

Policzy teraz od drugiej strony.

Jeden, dwa, trzy….. dziesięć.

Brawo! Zaklaskał w ręce krasnoludek 

I do domu odpocząć wrócił.

Wypił mleczko,

Ciasto zjadł

I ciiii, bo poszedł już spać. 

7. „Domek Krasnoludka” – na konturze figury płaskiej tworzenie domu krasnoludka – prezentacja prac. 

Przeczytaj więcej o kreatywnej matematyce: KLIK

Cały scenariusz zajęć można pobrać tutaj:

Czytaj dalej »

Korale matematyczne - nieoceniona pomoc w edukacji

Korale matematyczne Froebel.pl są niezastąpioną pomocą dydaktyczną, która zdecydowanie ułatwia i urozmaica zabawy oraz zajęcia dydaktyczne, które proponujemy naszym przedszkolakom. Mają szerokie zastosowanie w edukacji matematycznej. Służą dzieciom już od ich pierwszych przedszkolnych doświadczeń, ułatwiając im naukę liczenia. 

Z badań przeprowadzonych przez prof. E. Gruszczyk – Kolczyńską wynika, że „już młodsze przedszkolaki wiedzą, że licząc, należy stosować regułę „jeden do jednego”: jeden wskazany obiekt , jeden wskazujący gest i jeden wypowiadany liczebnik.”[1] 
„Zadaniem dorosłych wspomagających dzieci w coraz lepszym opanowaniu umiejętności liczenia jest organizowanie ćwiczeń i zabaw pomagających im dostrzec następne reguły stosowane w trakcie liczenia.”[2] 
„W trakcie wspomagania dzieci w opanowaniu liczenia można z powodzeniem stosować przedmioty znajdujące się w Darach Froebla (..) Jednocześnie zaleca się, aby w podobny sposób posługiwać się obiektami z najbliższego otoczenia dziecka. Dzięki temu wzbogacają się doświadczenia dzieci i szybciej opanują umiejętność liczenia.”[3] 
Liczydło matematyczne wprost idealnie się do tego nadaje.

„Jeśli dzieci są zachęcane do liczenia w szerokim zakresie, potrafią dostrzec regularność dziesiątkowego systemu liczenia. (…) potrafią ją zastosować w liczeniu i rachowaniu”[4]. Liczydło spełnia i tutaj swoją rolę w 100%. Koraliki, które znajdują się na sznurku nawleczone są w trzech kolorach: czerwonym, niebieskim i czarnym, oczywiście po dziesięć sztuk w każdym kolorze. Jest to duże wzrokowe ułatwienie dla dzieci, które po doświadczeniach zdobytych podczas zabaw matematycznych potrafią już z całą pewnością stwierdzić, że korali czerwonych jest dziesięć, niebieskich jest dziesięć oraz czarnych także jest dziesięć, a tym samym rozpoczną przygodę z liczeniem dziesiątkami. Na zajęciach bardzo często stosuję liczydło do zajęć z rachowania - dosuwamy (dodajemy), odsuwamy (odejmujemy).

Kiedy dzieci opanują wszystkie etapy układania i rozwiązywania zadań z treścią, również i przy tej okazji możemy zaproponować im zabawy z wykorzystaniem liczydła. Podczas rozwiązywania zadania podanego przez nauczyciela przedszkolaki manipulują na dostępniej pomocy dydaktycznej. Przesuwają koraliki, przeliczają i rachują. Godne polecenia są zajęcia, podczas których dziecko może odnieść się do własnych przeżyć. Zadanie  z treścią  składa się z historyjki nawiązującej do dziecięcych doświadczeń. „W historyjce znajdują się dane (np. liczbowe) i związki pomiędzy nimi. Każda historyjka kończy się pytaniem. Oczekuje się, że dziecko rozwiąże zadanie i sensownie odpowie na pytanie.”[5] Moje przedszkolaki uwielbiają zajęcia matematyczne, kiedy układają zadania z treścią w oparciu o przedmioty, jakie wylosowały z „magicznego worka”.

Jest to wyjątkowa pomoc dydaktyczna, a powyższe przykłady są dowodem na bardzo szerokie możliwości  wykorzystywania korali w edukacji matematycznej. Ale czy to wszystko?

W mojej grupie,  liczydeł używamy również podczas zabaw w „masażyki”. Aktywność dziecka w tym czasie polega na kreśleniu na plecach koleżanki lub kolegi znaków i kształtów, odpowiadających treści rymowanki.  Jest to rodzaj komunikacji poprzez dotyk. Przedszkolaki wprost uwielbiają tego rodzaju doświadczenia, a liczydło jest świetnym narzędziem, które dostarcza maluchom sensorycznych doznań. Poniżej prezentuję propozycje tego rodzaju zabaw:

Wąż – A. Aleksiejew

Słoneczko na niebie zaświeciło, (kreślimy na plecach przy pomocy liczydła słońce)

Węża na spacer zaprosiło. (dowolne przesuwanie liczydła po plecach)

W prawo, (przesuwanie liczydła w prawo)

W lewo, (przesuwanie liczydła w lewo)

Wąż podróżował, (jak wyżej)

W różne miejsca się chował (zatrzymanie i delikatne stukanie o plecy)

Do jaskini (oplatanie liczydłem ciała dookoła)

I do dziury, (delikatnie wsunięcie za bluzeczkę)

Później na łące podziwiał chmury. (rozciągnięcie na ciele liczydła).

Oplótł gałąź raz, dwa, trzy, ( oplatanie liczydłem ciała dookoła)

Wcale, a wcale nie był zły.

Później zwinął się w mały kłębuszek (zwijanie liczydła w kłębek na plecach)

I poszedł spać,

Nasz mały maluszek. (delikatne pochrapywanie)

„Raz, dwa, trzy” – A. Aleksiejew

Raz, dwa, trzy

Raz, dwa, trzy

Skaczę Ja, skaczesz Ty.

Skaczemy na górze,

Na dole skaczemy,

Teraz na plecach koło malujemy,

Szeroko się wszyscy uśmiechamy

I z kolegą miejscem zamieniamy.”

„My przedszkolaki, wszystkich pozdrawiamy 

i do zabawy z liczydłem gorąco namawiamy.”

---

[1] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 68

[2] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 68

[3] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 69

[4] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Dziecięca matematyka – dwadzieścia lat później, wyd. Bliżej Przedszkola, Kraków 2015, s. 55

[5] E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Zastosowanie Darów Froebla w Dziecięcej Matematyce, wyd. Froebel.pl, Lublin 2017, s. 124

Czytaj dalej »

Kreatywna matematyka

Intuicje i zarys pojęć geometrycznych według koncepcji prof. E. Gruszczyk – Kolczyńskiej z wykorzystaniem Darów Froebla w edukacji wczesnoszkolnej

„Prawie dwa wieki temu Friedrich Froebel uznał, że dla rozwoju dziecięcych umysłów potrzebne są specjalne zestawy przedmiotów z przeznaczeniem do zabawy i nauki. Nazwał je Darami i opisał sposoby zastosowania ich w trakcie zajęć. Uważał, że w okresie dzieciństwa dziecko powinno zdobywać jak najwięcej nowych doświadczeń. Ważna jest przy tym jego samodzielność w działaniu i dochodzeniu do wiedzy. Dziecięca matematyka prof. Edyty Gruszczyk-Kolczyńskiej® uwzględnia współczesną wiedzę o rozwoju umysłowym dziecka, kształtowanie pojęć i umiejętności matematycznych dzieci. Uprzywilejowane miejsce zajmują doświadczenia gromadzone przez dzieci w trakcie manipulacji specjalnie dobranymi przedmiotami, w trakcie zabaw, gier i sytuacji zadaniowych.”[1]

Kiedy byłam uczennicą na lekcje matematyki szłam z niepokojem i z niechęcią. Dlaczego? Lekcja matematyki ograniczała się do pracy z podręcznikiem, analiza zadań z wykorzystaniem obrazków z książki i słupki obliczeń matematycznych. Lekcje były mało atrakcyjne i nie motywowały pozytywnie do nauki. Tymczasem zajmowanie się matematyką może być przyjemne i fascynujące właśnie dlatego, że trzeba wykonać bardzo duży wysiłek intelektualny i ciężko pracować, a jednocześnie dobrze się przy tym bawić.

Jeśli przez cały czas wypełnia się tylko karty pracy, to na lekcji  będzie wiało nudą, a przecież matematyka może być intrygująca i pasjonująca. Jeśli u dziecka pojawia się ciekawość, zainteresowanie, to jest szansa na matematyczny sukces. Najmłodsi bardzo chętnie podejmują się wysiłku intelektualnego. Uwielbiają zagadki, rebusy, a także gry – jak warcaby czy szachy. 

Okazuje się jednak, że rozpoczęcie nauki w szkole najczęściej wyhamowuje to zainteresowanie. Pojawia się niechęć do podejmowania wysiłku i dalszej pracy. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele, a wśród nich z pewnością jest szybko zbudowane przekonanie, że trudzenie się na matematyce oznacza nudne i nikomu niepotrzebne powtarzanie czynności według wzoru, ładne i czyste wypełnianie zeszytu ćwiczeń (również zgodnie z podanym przykładem), słuchanie nauczyciela i domyślanie się, jaka powinna być odpowiedź, żeby została zaakceptowana.

Jak uatrakcyjnić lekcje matematyki?

Praca twórcza na matematyce to przede wszystkim badanie relacji między obiektami matematycznymi. Dlatego też zabawy badawcze czy konstrukcyjne stanowią doskonały kontekst dla poznawania matematyki przez pryzmat samodzielnego odkrywania i budowania wiedzy. Należy zwrócić uwagę na konieczność stworzenia możliwości samodzielnego rozwiązywania problemów, wykorzystania ciekawości poznawczej i stosowania zabawowej aktywności.

Jak zacząć?

Aktywność poznawcza i manipulowanie obiektem przede wszystkim, a nie obrazek w podręczniku i omawianie własności sześcianu na podstawie ilustracji. 

Daj dziecku klocek, niech go dotyka z każdej strony, obraca w dłoniach, ogląda i bada jego własności poprzez własną aktywność. Wykonywanie i budowanie różnych konstrukcji z klocków to doskonała okazja do porównywania kształtów, wielkości  i doskonalenia intuicji geometrycznych i tworzenia się zarysu pojęć geometrycznych.

„Nie ulega wątpliwości, że F. Froebel z pełną świadomością zaleca wprowadzać dzieci w świat geometrii, poczynając od poznawania brył w trakcie zabaw i sytuacji zadaniowych z zastosowaniem swoich Darów. Na bazie tych zgromadzonych doświadczeń, należy realizować zabawy i sytuacje zadaniowe sprzyjające tworzeniu intuicji i zarysów pojęć z geometrii płaskiej – Dar, 7, 8, 10 sprzyja tworzeniu takich sytuacji.” [2]

W czasie pracy z uczniami w klasie 1, po wykonaniu wielu aktywności z wykorzystaniem Daru 3 – sześcianu, zaproponowałam dzieciom pewne zadanie, które ćwiczy wyobraźnię przestrzenną i logiczne myślenie, a ponadto rozwija percepcję wzrokową i kształtuje myślenie przestrzenne.

„Popatrz z góry, z boku - ułóż co widzisz”

Nauczyciel prezentuje budowlę i zwraca się do dzieci: Obejrzyjcie budowlę i policzcie z ilu klocków jest zbudowana? Jak wygląda budowla widziana z góry, z boku, z przodu? Gdy zadaje pytania, jednocześnie pokazuje każdemu dziecku wygląd budowli. Dzieci patrzą i odpowiadają na pytania. Następnie pokazuje dzieciom, że to co widać z góry można ułożyć tak: wybiera z Daru 7 żółte klocki i układa, widok z boku: zielone klocki i widok z przodu: czerwone klocki. (patrz: zdjęcie). 

Po wspólnym wyjaśnieniu następuje praca w grupach lub indywidualnie. Nauczyciel pokazuje kartkę z segregatora ze wzorem budowli a dzieci układają na swoich siatkach. Następnie mówi: Obejrzyjcie dokładnie widok budowli z góry i połóżcie żółte klocki w kształcie kwadratu tak jak ją widźcie. Tak postępujemy za każdym razem gdy omawiamy kolejny widok budowli.

Zaczynamy od prostych budowli do momentu, aż dzieci bezbłędnie będą układały rzuty poszczególnych ścian. Następnie możemy przejść do trudniejszych wzorów.

Podsumowując, uważam, że jedną z lepszych metod nauczania matematyki, zarówno w przedszkolu jaki i w szkole podstawowej, jest nauka przez zabawę, dociekanie i samodzielnie dochodzenie dzieci do rozwiązań. Efektywność rozwoju, a także wyniki edukacji matematycznej zależą nie tylko od dopasowania treści kształcenia do możliwości intelektualnych dzieci, ale też od formy, w jakiej zdecydujemy się przekazać uczniom wiedzę. Nie ograniczajmy się do pracy podręcznikowej i kart pracy bo łatwiej i prościej dla nauczyciela ale stwórzmy dzieciom możliwość samodzielnego dochodzenia do wiedzy poprzez właśnie zabawę nawet w szkole a nauka będzie przyjemniejsza i efektywniejsza.

---

[1]  E. Gruszczyk-Kolczyńska, J. Kozieł „Zastosowanie Darów Froebla w dziecięcej matematyce” wyd. Froebel.pl Sp.  z o o., Lublin 2017. s, 7

[2]  E. Gruszczyk-Kolczyńska, J. Kozieł „Zastosowanie Darów Froebla w dziecięcej matematyce” wyd. Froebel.pl Sp.  z o o., Lublin 2017. s, 196

Czytaj dalej »