Zielono mi – zabawy outdoorowe stymulujące wszechstronny rozwój dzieci

Jestem tą szczęściarą, której dzieciństwo przypadło na lata 90. Większość wolnego czasu spędzałam bawiąc się na łonie przyrody. Tajemnicze zakamarki ukryte wśród krzaków, mroczne wąwozy, przydrożne drzewa czy małe bajoro, które powstało po burzy, dawały nieograniczone możliwości do tego, aby bawić się, poznawać, odkrywać nieznane. Może dzisiaj dzieci mają dużo więcej atrakcji, uwagi dorosłych, zajęć dodatkowych, ale niezmienne jest to, że jeśli pada hasło „idziemy na plac zabaw”, na buziach pojawia się uśmiech, słychać okrzyki zadowolenia i ogólne poruszenie. 

Podczas zabaw organizowanych na świeżym powietrzu często znajdujemy ciekawe okazy przyrodnicze. Zebrane podczas spaceru rośliny wykorzystujemy do stworzenia zielnika, a zaobserwowane owady stają się inspiracją do działań plastycznych. Zabawą, która przyniosła nam dużo radości było wcielenie się w poszukiwaczy skarbów przyrody. Każde dziecko miało za zadanie wyszukać wskazane eksponaty. Do posegregowania okazów posłużyły nam wytłaczanki po jajkach. Jednocześnie uczyliśmy się odczytywać symbole, poszerzaliśmy nasze słownictwo, ćwiczyliśmy koncentrację uwagi.

W naszym ogrodzie rośnie mnóstwo roślin ozdobnych, w tym kwiatów, które również wykorzystujemy podczas zajęć dydaktycznych. Wiosną tworzyliśmy „mobilne bukiety”, do tej pracy wykorzystaliśmy kawałki tektury, na której narysowane były dzbanki. W tekturowych obrazkach zrobiliśmy kilka otworów, w które mogliśmy wkładać zerwane w ogrodzie kwiaty, trawy, patyki, piórka czy też inne znaleziska. Najfajniejsze było chyba to, że elementy można było dowolnie zmieniać i za każdym razem powstawała inna kompozycja. 

W pogodne dni nasz przedszkolny trawnik staje się „dywanem”, na którym dzieci pracują z freblowskimi darami. 

Jedną z ulubionych aktywności na przedszkolnym placu zabaw jest budowanie tzw. „bazy”. Dzieci do stworzenia takiego miejsca wykorzystują znalezione gałęzie, skrzynki, opony, deski, itp. Niejednokrotnie „bazy” trzeba bronić, aby nie została przejęta przez dzieci z innej grupy. Taka zabawa konstrukcyjna uczy współpracy oraz zacieśnia relacje w grupie. Dzieci uczą się również rozwiązywać sytuacje trudne, konfliktowe.

W ogrodzie przedszkolnym przedszkolaki realizują naturalną potrzebę twórczej aktywności. Dzieci za pomocą kredy tworzą rysunki na metalowej tablicy, wykonanej przez jednego z rodziców. Asfaltowy parking przed naszym przedszkolem często zamienia się w galerię obrazów. Dzieci mają możliwość dotykania powierzchni o różnych strukturach, które na potrzeby przedszkolnych artystów zmieniają swoje przeznaczenie. Idealnym miejscem do malowania obrazów z użyciem wody jest nasz taras z kostki brukowej. Powstają tam co prawda ulotne, ale wyjątkowe dzieła. 

W myśl założeń Pedagogiki F. Froebla staramy się w naszej placówce jak najczęściej być blisko przyrody, dlatego wykorzystujemy przestrzeń ogrodu przedszkolnego w organizacji zajęć dydaktycznych, drewnianą ciuchcię czy nogi stolików owijamy folią i tak powstają sztalugi malarskie, a drzewa stają się inspiracją do zabaw konstrukcyjnych.

Pisząc ten tekst zaczęłam sobie zadawać pytanie: Czy to nie paradoks, że w pomimo tego, że tak dużo obecnie mówi się o ochronie środowiska, to nasza więź z naturą coraz bardziej się rozluźnia? Uświadomiłam sobie również przy tym coś ważnego: Pracując z najmłodszymi mam moc zatrzymania tego procesu. Zabawy outdorowe dają mi możliwość realizowania podstawy programowej przy wykorzystaniu prostych środków i nigdy się nie znudzą. Wiem, że to dobry kierunek!

Małgorzata Baran
Nauczycielka Przedszkola nr 43 w Lublinie

Czytaj dalej »

Niech po prostu się bawią - czyli jak ukierunkować swobodną zabawę dzieci w ogrodzie przedszkolnym

W otoczeniu mojego przedszkola jest wiele miejsc ciekawych pod względem przyrodniczym: parki, rzeka, skwery. Można zorganizować wycieczkę czy chociażby tylko krótki spacer, który daje przedszkolakom możliwość kontaktu z przyrodą. 

Jednym z atutów mojej placówki jest duży ogród, na którym znajduje się plac zabaw, ogród warzywny i kwiatowy. Rośnie tutaj także dużo drzew, więc można pokusić się o stwierdzenie, że posiadamy własny „przedszkolny park”. W naszym ogrodzie spędzamy dużo czasu, bawiąc się i ucząc. 

Wraz z moimi koleżankami zorganizowałyśmy na placu wiele miejsc sprzyjających rozwojowi dzieci, tak aby ich swobodna zabawa przy okazji  kształtowała ważne umiejętności i kompetencje.

Przez cały rok możemy obserwować zmiany zachodzące w przyrodzie. Jesienią zbieramy spadające liście, tworzymy z nich bukiety, prace plastyczne, lubimy usypywać z liści kopce albo po prostu wsłuchiwać się w ich szelest podczas brodzenia niczym w  złocistym morzu. O tak, takie zabawy dostarczają nam ogromną ilość sensorycznych doznań. 

Dziecięce zmysły są pobudzane na ścieżce sensorycznej, która jest wykonana z naturalnych materiałów o różnej fakturze. 

Czy jest na świecie dziecko, które nie lubi bawić się wodą? Może i jest, ale nie w naszym przedszkolu. Naszym przedszkolakom do pełni szczęścia niejednokrotnie wystarczy miska z wodą i kubeczki. 

Aby uatrakcyjnić „mokre zabawy” powstała  „przelewownia” - prosta konstrukcja z połączonych rur, rynien i lejków. Do tego zestawu dołożyliśmy stare, nieużywane garnki i miski. Podczas zabaw w „przelewowni” dzieci mają możliwość obserwowania, z jaką prędkością przemieszcza się ciecz, ile trzeba wlać kubków wody, aby zapełnić różne pojemniki. Zabawy z użyciem wody są niezwykle atrakcyjne, zawsze jest kolejka chętnych. Niejednokrotnie trzeba się nabiegać, by uzyskać oczekiwany efekt, aby przelać jak najwięcej wody z jak najmniejszymi jej stratami. Dzieci podczas takich zabaw uczą się współpracy i komunikacji.

„Ściana muzyczna” została wykonana niewielkim nakładem pieniężnym. Do jej stworzenia użyto materiałów z recyklingu - starej palety, nieużywanych już garnków, patelni, sitek czy ociekaczy na sztućce. Nasza ściana inspiruje do podejmowania muzycznych eksperymentów. Dzieci muszą pogłówkować, w jaki sposób wydobyć dźwięk, szukają w ogrodzie przedszkolnym materiałów, za pomocą których można zagrać. Każdy znaleziony patyk, łopatka do piasku czy metalowa łyżka wydobywają inne brzmienie ze starego rusztu czy patelni. 

Założenia pedagogiki freblowskiej, która przyświeca nam w codziennej pracy dydaktycznej, wskazują, że dzieci powinny eksperymentować, badać, doświadczać różnymi zmysłami otaczający nas świat, w tym krainę dźwięków. Nasza przedszkolna ściana muzyczna sprawia, że dzieci odkrywają brzmienie przedmiotów nieoczywistych, a zainspirowane swoimi doświadczeniami szukają nowych źródeł dźwięków na terenie całego placu zabaw.

Tworząc stałe kąciki aktywności dla dzieci nie zapomniałyśmy o umiejętnościach matematycznych. Przedszkolaki od zawsze liczą kasztany, porównują długości patyków czy szacują ciężar warzyw. Tym razem korzystając z promocji w popularnym dyskoncie stworzyłyśmy dla dzieci liczydła z makaronów do pływania. Takie nietypowe zastosowanie pociętych piankowych walców zainteresowało naszych wychowanków. Maluszki nazywały kolory, a średniaki i starszaki przeliczały, przesuwały krążki, porównywały ilości.   

Przedszkole freblowskie to nie tylko otwarte dzieci, wykwalifikowana kadra, to także bardzo świadomi rodzice, którzy wspomagają i inspirują naszą społeczność. W naszej placówce dzieci gotują, pieką i przygotowują niezwykłe potrawy w kuchni błotnej, która powstała z pomocą rodziców. Najbardziej twórcza, rozwijająca umiejętność planowania i organizowania pracy oraz dostarczająca wszelakich bodźców sensorycznych, to zabawa błotem czyli piaskiem, ziemią i wodą. Chwasty, trawa, kamyczki i odnalezione piórka stają się wyszukanymi przyprawami, a kreatywność dzieci, ich zaangażowanie, pomysły na sposoby podawania dań zdaje się być nieograniczona. Zabawa błotem jest najbardziej naturalną, a jednocześnie nade wszystko najbardziej uniwersalną wśród zabaw, która w jednym miejscu integruje 3-letnie maluszki z „zerówkowiczami”. Kuchnia błotna to także miejsce rozwijające motorykę małą, prawidłowy chwyt narzędzi pisarskich, kształtuje myślenie przyczynowo- skutkowe, a przede wszystkim daje radość.                                     

Na terenie naszego przedszkolnego ogrodu wydzieliłyśmy przestrzeń, którą nazywamy „freblówką”. Jest to kącik, w którym gromadzimy dary natury takie jak szyszki, kamyki, patyki, kasztany, różnego rodzaju drewienka czy korę drzew. Tutaj dzieci swobodnie manipulują zebranym materiałem przyrodniczym. Miejsce to przedszkolaki często traktują jak magazyn pełen skarbów, które wykorzystują do realizacji swoich twórczych pomysłów.

Bioróżnorodność jaka występuje w naszym ogrodzie, stwarza nam możliwość do obserwowania różnych gatunków zwierząt. Wczesnym rankiem odwiedzają nas zaprzyjaźnione wiewiórki. Zapewne dobrze im u nas, bo już kolejny sezon możemy podglądać te urocze zwierzaki, jak wesoło baraszkują, szukając żołędzi czy orzechów. Przedszkolaki mają możliwość dbać o zwierzęta. Jesienią zebrane liście wykorzystaliśmy do wymoszczenia domków dla jeży. Z pewnością w takich apartamentach naszym kolczastym przyjaciołom przyjemniej spędzało się zimę. W naszym ogrodzie pojawiły się hotele dla owadów, obok których znajdują się tablice informujące dzieci o ich mieszkańcach. Domki dla owadów znajdują się blisko kwietnej łąki oraz ogrodu warzywnego. W naszym ogrodzie znajdują się również budki lęgowe dla ptaków, domki dla nietoperzy, a w sezonie zimowym montujemy karmniki dla ptaków.

Przez cały sezon, przedszkolaki uprawiają ogród warzywny. Każda z grup ma swój kawałek ogródka. Staramy się, aby każda grupa co roku uprawiała inne warzywa, kwiaty, zioła czy krzewy owocowe. Dzieci mają możliwość obserwowania wzrostu roślin poczynając od nasionek czy cebulek aż do momentu, gdy rośliny wydają plon, czy to w postaci owoców czy też kwiatów. Zebrane uprawy wykorzystujemy podczas prac w kącikach gospodarczych. Robiliśmy min. kanapki z dodatkiem  sezonowych warzyw, kisiliśmy kapustę, tworzyliśmy kompozycje kwiatowe podczas zajęć florystycznych. 

Aranżując kolejne wolne miejsca w ogrodzie pamiętamy, by spełniały one nasze zamierzenia pedagogiczne, ukryte cele dydaktyczne, ale najważniejsza dla mnie i moich koleżanek jest radość przedszkolaków płynąca z odkrywania nowych możliwości przedszkolnego podwórka. Przyświeca nam bowiem zasada, że najbardziej efektywnie dzieci uczą się podczas zabawy.

Magdalena Gagoś

Nauczycielka Przedszkola nr 43 w Lublinie

Czytaj dalej »

ACH, TA PRZECUDNA, CICHA ŁĄKA...

Ach, ta przecudna, cicha łąka...

Gdzie myśl się moja we snach błąka,

Gdzie marzeń płynie zdrój...

Słońce, zapach kwiatów i wesołe pobrzękiwania w powietrzu. Dlaczego zatem nie wybrać się na łąkę?

Temat środowiska przyrodniczego stanowi jedną z podstawowych aktywności zarówno w podstawie programowej wychowania przedszkolnego...:

* dziecko posługuje się pojęciami dotyczącymi zjawisk przyrodniczych, np. tęcza, deszcz, burza, kwitnienie drzew, oraz tymi z życia zwierząt i roślin;

* dostrzega emocjonalną wartość otoczenia przyrodniczego jako źródła satysfakcji estetycznej;

... jak i propozycjach zawartych w "Programie wychowania przedszkolnego – Dar Zabawy":

* wyprawy terenowe;

* eksperymenty przyrodnicze;

* zabawy w plenerze;

* prace gospodarcze – wysiew roślin, obserwacje przyrodnicze;

Zajęcia przyrodnicze są bardzo często organizowane poza murami przedszkola,  stanowią również doskonałe pole do realizacji celów wychowawczych w szerokim tego słowa znaczeniu. Zatem udajmy się na łąkę!

ZAJĘCIA OUTDOOROWE

Interakcja z otoczeniem sprzyja zaspokajaniu potrzeb poznawczych, rozwija i poszerza wiedzę, stymuluje do podejmowania nowych wyzwań.

Podejmując temat ŁĄKI jako środowiska przyrodniczego zabierz dzieci na wycieczkę! Niech zobaczą, poczują i usłyszą o czym będziecie rozmawiać!

Dodatkowe zaopatrzenie dzieci w lupy i pudełeczka na skarby, wyostrzy zmysły, zmotywuje i pobudzi ciekawość! :)

ZAJĘCIA PRZYRODNICZO-CZYTELNICZE

To, co widzę, to, co słyszę...

Warto zabrać z wycieczki żywe dowody tego, co widzieliście i tego, co słyszeliście, czyli kwiaty i inne pamiątki. Z pomocą atlasów i zielników dzieci odtworzą to, co widziały, a wykorzystując dodatkowe pomoce w postaci np. małych, drewnianych literek, mogą uzupełnić swoją wiedzę o nazwy przyniesionych okazów. Te doświadczenia przyrodniczo-czytelnicze to znakomita zabawa a jednocześnie ćwiczenia słuchu fonemowego, percepcji wzrokowej, sprawności manualnej i doznań zmysłowych. 

A teraz przekładamy zdobyte informacje na zabawy konstrukcyjne z użyciem Darów Froebla :)

OWADZIE SHOW – ZABAWY KONSTRUKCYJNE Z UŻYCIEM DARÓW

Innym sposobem doskonalenia dziecięcej kreatywności i wyobraźni są zabawy konstrukcyjne m.in. z Darami Froebla. Każdy najmniejszy drobiazg, niezauważalny nawet dla oka dorosłego, mali badacze są w stanie wychwycić i dokonać transferu rzeczywistości obserwowanej na przedszkolną... Odtwórcza przyroda (taka a nie inna) staje się inspiracją do twórczej, freblowskiej perspektywy świata!

KSIĘGA KREATYWNOŚCI I DARY FROEBLA

Dziecko w rzeczywistości przedszkolnej otoczone jest wieloma bodźcami: otoczenie, panie, koledzy/koleżanki, ale także zabawki.

Co zatem się dzieje jeśli gotowe zabawki i dodatkowo wprowadzone karty pracy, zbyt przytłaczają dziecko, wprowadzając w nudną rutynę, frustrację i niezadowolenie?

Nasze pociechy mogą nie tylko przestać ochoczo maszerować do przedszkola, ale również zatracić chęć do innowacyjnego działania, tworzenia i budowania nowej przestrzeni.

Zatem jeśli już sięgacie po karty pracy, to takie, które pozostawiają dla dziecka miejsce na samodzielność oraz sprawstwo. Godne polecenia są arkusze Freblowskiej Księgi Kreatywności oraz inne karty pracy, które zmodyfikowane o np.: zamianę ołówka czy kredki na Dary Froebla, wprowadzają dodatkowe walory estetyczne, kreatywne i przyciągają uwagę.

ZABAWY BADAWCZE – CZYLI CYKL ŻYCIA MIESZKAŃCÓW ŁĄKI

Powiedz mi, a zapomnę, 

pokaż mi, a zapamiętam,

pozwól mi zrobić, a zrozumiem.  

Jeśli pracujemy w grupie starszej zapotrzebowanie na wiedzę jest większe i jest to podyktowane nie tylko podstawą programową i programem wychowania przedszkolnego, ale także umiejętnościami dzieci i nieustającą potrzebą poznawania, doświadczania i eksploracji rzeczywistości.

Temat łąki może stać się inspiracją do rozmów i zabaw o malarstwie (barwy), wprowadzeniem do bardziej skomplikowanych zabaw ruchowych jak skoki w dal (konik polny), czworakowanie (mrówka, biedronka), głębsze i bardziej precyzyjne ćwiczenia rąk (pszczoła, trzmiel itp.) czy chociażby zabaw matematycznych (liczenie, rachowanie, klasyfikowanie).

Można pokusić się także o wytłumaczenie dzieciom bardziej skomplikowanych zagadnień jakimi są CYKLE ŻYCIOWE owadów. Pokazać i wytłumaczyć to jedno, a oddanie działania w ręce dzieci, to druga sprawa. Zapewniam! Przynosząca o wiele więcej pożytku dla nich samych :)

Mamo, tato! Chodź na łąkę, będzie dzisiaj piękny koncert!

Czytaj dalej »